Iðunn : nýr flokkur

						IÐUNN                         Alþýðan og bækurnar.                              145

Það er sagt aS undirrót snildarinnar í kvæðum Hóm-

ers sé undrunin og fögnuðurinn.

Snildin í bókmentum okkar íslendinga er af sömu

rórum runnin. Þær Ijóma allar af fögnuði þess, sem

daglega má starfa að erfiðri lífsönn, en grípur fegins-

hugar hverja næðisstund til að yrkja undralond sinna

hugðarefna. Þessi fögnuður kemur þegar fram hjá elzta

stórskáldi okkar Islendinga, bóndanum, kaupmanninum,

víkingnum og skáldinu Agli Skallagrímssyni. Þegar

raunir lífsins grípa hann hörðustum lökum, lofar hann

sinn guð fyrir að hafa gefið sér skáldskapinn í bölva-

bætur. Fögnuðurinn kemur fram í stíl Snorra. Fræða-

iðkanir hans eru honum feginsgjöf, hvíld frá umsvifum

höfðingjans og stórbóndans. Fjölbreytni lífs hans gefur

anda hans vængi, máli hans þrótt. í innibyrgðum klaust-

urklefa hefði stíll hans orðið dimmur, fjörlaus og kaldur.

Það er auðfundin sama undiralda fagnaðarins hjá hin-

um óþektu höfundum fornsagnanna. Þær eru ritaðar af

mönnum, er hafa nauman tíma og grípa fagnandi hverja

næðisstund. Stíllinn er stuttur, efnið samanþjappað,

mótað löngu áður í huganum um langa daga erfiðra

anna.

»Hallgrímur kvað í heljarnauðum, heilaga glóð« o. s. frv.

segir Matthías. Flestir íslenzkir snillingar hafa þroskað og

glætt sína helgu glóð í heljarnauðum annríkis og örð-

ugleika. Sami fögnuðurinn, sem ljómar af kvæðum Egils

og sögum Snorra, kastar enn birtu yfir kvæði Matthíasar

og St. G. St. og Mannkynssögu Páls Melsteðs.

Hinir einu íslenzku rithöfundar á 19. öld, sem hafa

mátt gefa sig alla að ritum sínum, eru Hafnar-Islend-

ingarnir Bogi Melsteð, Þorvaldur Thoroddsen og Finn«r

Jónsson. Þreytan er auðsæ á stíl þeirra. Hann er lang-

dreginn,  fjörlaus og fagnaðarlaus.  Þeir hafa ritað sam-