Iðunn : nýr flokkur

						IÐUNN                         Alþýðan og bækurnar.                              147

da Vinci voru t. d. nokkurskonar þúsund-þjala-smiðir,

þó ótrúlegt megi þykja þeim, sem segja að Ríkharður

okkar geti aldrei talist listamaður »af því hann fáist við

svo margt«.

Skáldskapur er mannlífsspeki. Það er hans hlutverk

að grafa eftir nýjum mannlífssannindum og segja þau á

þann hátt, að allir muni og skilji. Eins og náltúrufræð-

ingurinn þarf að gagnþekkja hlutinn, er hann vill lýsa,

eins þarf skáldið umfram alt að gagnskilja mannlífið og

fólkið, er hann skrifar um. Hann þarf að hafa lifað með

þeim, er hann lýsir, helst undir sömu kjörum. Ljóð-

skáldið, sem yrkir náttúrljóð, má ekki vera gestur, heldur

heimamaður hinnar frjálsu náttúru, þarf að finna sig sem

hluta hennar, skilja »anda hennar*.

Sveitasögur Jóns Thoroddsens eru sígild listaverk

vegna þess, hvað þær eru sannar. Jón Thoroddsen var

fátækur embættismaður uppi í sveit og roskinn og lífs-

reyndur, er hann ritaði sögur sínar. Hann hafði náin

kynni og glöggan skilning á sálarlífi og starfsháttum

þess fólks, er hann lýsti.

Dýrasögur Þorgils Gjallanda eru sérstæð og sígild

listaverk. Þar er fjárhirðirinn, sem hefir listrænan frum-

leik til að skilja sálarlíf dýra og manna. Fögnuður og

sannleikur listarinnar ljómar af verkum hans.

Hið sama má segja um sögur og leikrit Kristínar

Sigfúsdóttur. Lífsreynsla hennar, kvenlegur næmleiki,.

djúpur skilningur, samkend og sannleiksást gefa verk-

um hennar ævarandi gildi, og stíllinn er hinn fegursti

íslenzkur alþýðustíll.

Öll þessi ágætu rit, er ég nú nefndi, eru rituð af

fögnuði og hrifningu. Flest okkar ágætustu ljóð eru orkt

af þeim djúpa -skilningi, er hrifningin veitir.

Einkenni   góðs   kvæðis   er   sannleiksgildið.   Náttúru-