Iðunn : nýr flokkur

						IÐUNN                         AlþýÖan og bækumar.                              151

er þannig, að hver lína bendir á erlendan uppruna. En

þó sýnir valið á bókinni berur, hvernig lærðum mönnum

getur mistekist, er þeir vilja rita eða þýða fyrir alþýðu.

Þar er vitnað í aragrúa fræðimanna og gengið út frá

því sjálfsögðu, að alþýðan þekki þá alla. Efnisskipun er

líkust því að miðum með fræðiorðaklausum hefði verið

hent í pott og hrært í, en síðan væri lesið eftir því,

sem tilviljunin rétti hendinni miðana.

Ég geri svo tíðrætt um Mannfræðina af því, að miklar

vonir voru tengdar við þýðandann, bókin er hin mest

mishepnaða tilraun, sem gerð hefir verið, er til að

rita alþýðubók á íslenzku. En margar bækur komast

nokkuð í áttina.

Eins og yngstu skáldin syngja líkt og úti á þekju,

vegna þess að þau vilja ekkert annað gera en skálda,

eins eru fræðimenn okkar í háska fyrir því, að verða alt of

stofulærðir. Þeir lifa ekki lengur með alþýðunni, skilja

ekki, margir hverjir, kjör hennar og hugsunarhátt. Þeirra

heimur er heimur erlendra bóká. Þess vegna geta þeir

boðið alþýðu slíkt andans ómeti sem Mannfræðina.

Eg hefi hér að framan bent á það, sem mörgum

okkar alþýðumannanna þykir vera að bókmentastarfsemi

síðustu ára, en að engu getið margs þess bezta, sem

ritað hefir verið. Ekki eru öll skáld kiljönsk, né allir

fræðimenn stofulærðir. En bókmentirnar eru í háska,

vegna sérfræði- og einhæfniskenninga efnishyggjunnar.

Einhæft skáld getur ekki skilið margbreytt mannlíf, né

einhæfur fræðimaður ritað fyrir marglyndan fjölda. Þetta

er svo sérstaklega háskalegt af því þjóð okkar er svo

smá, að bókmentir okkar geta ekki þrifist, nema allir

kggist á eitt, þeim til stuðnings. Og um fram alt mega

ekki bókmentir okkar þorna og skorpna upp í tómum

'ærðum   skáldskap  og  hávísindalegum  fræðisyrpum,   er