Kirkjuritið

						110                              Árni Árnason:                            Marz.

kvæmt náttúrulögum. Það gætu verið tímaskifti að því,

hvernig þetta gengi, en alt jafnaði sig upp, og enginn þyrfti

að halda, að hér væri máttur að verki, sem þær, frumurn-

ar, ekki þektu né gætu skilið og skynjað. Það, sem hinn

hluti frumanna nefndi æðri stjórn, sál eða jafnvel manns-

anda, væri ekki til. Ég þarf ekki að taka það fram, hvernig

oss myndi lítast á þessa „lífsskoðun" magafrumanna, og

sumum kann að þykja þetta dæmi öfgakent, óþarft og

óviðeigandi. Dæmið er ekki sett fram sem röksemd, og

því er ekki heldur haldið fram, að magafrumurnar séu vits-

munaverur, en það getur bent oss á afstöðu vora til al-

heimsins og þekkingu, eða öllu heldur þekkingarleysi á

eðli hans. Þá er dæmið engin f jarstæða. Þar við bætist, að

samkvæmt skoðun trúleysingja er hið fjölbreyttasta og

hátíðlegasta andlegt starf aðeins frumustarfsemi, á sinn

hátt eins og magastarfið, með þeim eina mun, að það eru

aðrar frumur, heilafrumurnar, sem að því vinna.

Menn hafa frá upphafi fundið til þess, að líkaminn út

af fyrir sig, áhaldalaus, er ekki nógu öflugur né vel hæfur

til þess að heyja baráttuna fyrir lífinu. Þessi vanmáttar-

tilfinning leiddi til þess, að menn fundu upp og hagnýttu

sér verkfæri og vélar, og þessi sama tilfinning ásamt löng-

un og leit að tækjum til hjálpar og þæginda, sem henni

hefir verið samfara, hefir orðið undirrót að öllum þeim

framförum, sem orðið hafa i verklegum efnum. Enginn

maður gjörir minna úr framförunum af þeim sökum.

Þessi sama tilfinning eigin smæðar, vanmattar og van-

þekkingar gagnvart náttúrunni og lögmálum hennar, hef-

ir knúið mannsandann til áreynslu, vaxtar og þroska, hef-

ir knúið fram alla hina miklu leit vísindanna að þekkingu

á náttúrunni og að ráðum til þess að gjöra jörðina sér

undirgefna. Enginn neitar sannleiksgildi vísindanna fyrir

þessar sakir og enginn neitar veruleika rafmagnsins fyrir

þá sök, að mennirnir hafa fengið þekkingu sína á þvi í

þessari sömu leit. Það eru hinir æðstu hæfileikar manns-

andans, sem koma fram i vísindastarfi, listum, siðgæði og