Kirkjuritið. ' Guðstrúin. 111 trúarhugsjón. Allir þessir hæfileikar eiga rætur sinar í mannlegu eðli, og það má rekja þá alla til fyrirbrigða í sálarlífinu. Það er satt að segja engin furða, og hvernig ætti það öðru vísi að vera? Menn játa gildi vísinda, lista og siðgæðis, ekki af dygð, heldur af nauðsyn, því að það er ekki hægt að neita staðreyndum. En menn neita gildi trúarinnar, af því að þar vantar staðreyndir á sama hátt og um hin atriðin. Það má vel vera afsakanlegt, að ýmsir neiti, en að nota það sem mótbáru, að guðstrúin sé sprottin úr mannlegu eðli, falli í ljúfa löð við eðli mannsandans, það er vægast sagt undarlegt. Það er svipað þvi, að ein- hver gjörði þá kröfu, að til þess að tré yrði álitið fagurt °g fullkomið, yrði að sanna, að það væri ekki sprottið upp af litlu og óásjálegu fræi. Þá snúum vér oss að hinu aðalatriðinu, ósamræminu eða samræminu á milli guðstrúar og þekkingar vorra tíma á heiminum. Er þá rétt að drepa fyrst á tvö atriði, þ. e. þekkingu vora á eðli efnisheimsins og takmörk skynjun- ar vorrar. En þetta verður aðeins gjört í örfáiím orðum. Það hefir til skamms tíma verið álit vísindamanna, að efnisheimurinn, þ. e. alt efni, lifandi og dautt, væri sam- sett af ákveðnum efnum, frumefnunum. Frumefnin er ekki hægt að kljúfa sundur með efnafræðilegum aðferð- um, en þau ganga i sambönd sín á milli, og allur fjöld- inn af þeim efnum, sem vér sjáum daglega fyrir oss, eru sambönd frumefnanna, eða svo nefnd samsett efni. Sum efnasambönd eru einföld, eins og t. d. vatn, sem er sam- hand af vatnsefni og súrefni, en önnur eru flóknari og sum mjög flókin, t. d. hin lífrænu efni í líkömum jurta og dýra og þá einkum eggjahvítuefnin. Menn geta klofið efnin í sundur í smærri og smærri hluta. Minsti hluti af efni, sem kemur fyrir út af fyrir sig, er nefndur ódeiliögn, molekyl. En molekyl má aftur kljúfa í enn smærri hluta, sem nefndir eru frumagnir eða atóm, það eru smæstu hlutar efnisins. Minsta ódeiliögn er tvær frumagnir. En sagan er ekki öll sögð. Nú erii vísindamenn komnir að
Beinir tenglar