Kirkjuritið

						118                              Árni Árnason:                            Marz.

ekki rakið og lögmál viðburðanna ekki kannað, þá er

enginn eðlis- eða grundvallarmunur á tilviljun og öðr-

um atburðum og þetta því engin lausn á málinu. Tilviljun

er þá aðeins annar búningur eða annað orðalag á því

svari, að vér mennirnir vitum ekki upphafið. Að öllum

líkindum eigum vér ef tir að kanna og skýra þau lög, sem

tilviljunin lýtur, og svo sem kunnugt er, eru þegar til

stærðfræðilögmál um þessi efni. Sennilega verður niður-

staðan að lokum sú, að í fylstu merkingu sé engin tilviljun

til. En þótt svo væri, hvernig er tilviljunin þá til orðin

í upphafi og hvernig hefir hún farið að því að skapa heim-

inn? Það sæmir ekki vitrum mönnum, að visa guðstrúnni

á bug með annari fullyrðingu, sem hvorki verður að held-

ur sönnuð, né hefir neitt lifsgildi á borð við trúna.

Hér hefir nú í fám orðum verið reynt að líta á guðs-

trúna í nokkurum atriðum, aðallega í sambandi við helztn

mótbárurnar, sem fram hafa verið færðar. Niðurstaðan

hefir orðið sú, að þær eru ekki megnugar að afneita Guði.

Það verður vitanlega ekki sannað, í náttúruvísindalegum

skilningi, að Guð sé til, né sýnt fram á það, á sama hátt,

hvert sé hans eðli. Að heimta slíka sönnun væri sama sem

að fullyrða, að það hljóti að vera unt að rannsaka Guð

á sama hátt og fyrirbrigði efnisheimsins. Slíkt væri þröng-

sýni og þekkingarhroki. Guðstrúin brýtur ekki bág við

skynsemi vora og þekkingu, en mannleg hugsun rekur sig

þar á sín eigin takmörk, sem ekki er hægt að komast yfir.

Mönnunum hefir verið, og er ennþá ljóst, að þeir eru litl-

ir og vanmáttugir gagnvart alheiminum og náttúruöfl-

unum, en sú tilfinning hefir ekki orðið til þess, að þeir

legðu árar i bát, heldur hafa þeir þvert á móti lagt sig

fram, til þess að eignast hin andlegu verðmæti, bæði þekk-

ingu og kunnáttu, sem er vald, og hin listrænu, siðferði-

legu og trúarlegu verðmæti. Mannsandanum hefir ekki

skjátlast, er hann tók þessa stefnu. Það efast enginn um

árangurinn af vísindastarfseminni og hinni verklegu þekk-

ingu, og menn mótmæla ekki opinberlega gildi lista og