22 Benjamín Kristjánsson: Jan.-Febr. sé fallinn engill með tiltölulega litla hjálpræðismögu- leika, heldur hinu, að hann sé andi, sem sé að fæðast úr álögum dýraríkisins; skaparinn sé með hann í deigl- unni og hafi ennþá hvergi fullmótað hann til sinnar myndar. Og með þróunarsögu lífsins á jörðinni í hak- sýn, má gera ráð fyrir, að sú sköpun geti tekið áramillj- ónir, fremur en áraþúsundir, svo að engum þarf að verða hverft við, þó að hægt miði á stuttu árabili. Hiti er þó ekki óhugsandi, að þróunin kunni að geta tekið stórt og óvænt stökk fram á við, er hún hefir náð viss- um áfanga, og takmarkihu geti þannig orðið náð fyrr en ráða mætti af fortíðinni. Þegar þess er gætt, að mannkynið hefir ekki lifað meir en fimmtugasta hluta ævi sinnar nokkru siðmenn- ingarlífi, þá er naumast annars að vænta en að villi- mennskan skjóti víða upp kollinum, líkt og búast mætti við af fimmtugum villimanni, sem tekinn væri úr frum- skógunum, og aðeins fyrir ári siðan væri farinn að reyna að lifa siðuðu lifi. Hætt er þá við, að hið frum- stæða eðli brjóti öðru hvoru af sér allar hömlur. og gjósi upp eins og hraunleðja úr eldgíg. Miklu meiri undrun má hitt vekja, hversu framför siðmenningarinnar, vitsins og mannúðarinnar hefir þó verið stórkostleg, þrátt fyrir allt, þetta stutta timabil, og hversu geysilegu valdi maðurinn hefir á örskömm- um tíma náð yfir náttúruöflunum, Það má hiklaust segja, að framförin hafi orðið mikil í siðmenningu, jafnvel þó benda megi á þær ægilegu staðreyndir, sem drepið hefir verið á hér á undan, og jafnvel þó að það sé á engan hátt óhugsandi, að mannkynið kunni að geta tortímt sjáfu sér í næstu alheimsstyrjöld, sem háð væri með meiri gereyðingarvopnum en nokkru sinni áður hafa verið tekin i notkun i sögu mannkynsins. Því að gæta verður þess, að mannvonzkan hefir ekki farið að sama skapi vaxandi og máttur þekkingarinn- ar til eyðileggingarstarfsins. Þó að styrjaldarvopnin