24 Benjamín Kristjánsson: Jan.-Febr. ára skeið í mannúð, í miskunn, jafnrétti, bróðurþeli, kvenfrelsi, afnámi þrælahalds og almennum lýðræðis- hugsjónum. Og enginn, sem þekkingu hefir á þessum hlutum, mun neita því, að margt af þessu sé beint eða óbeint runnið undan rótum kristindómsins. Hann hafi verið súrdeigið, sem sýrði allt deigið. Jafnvel eins vit- ur maður og Sókrates var þess fullviss, að konur stæðu að öllu leyti karlmönnum langt að baki, og ekki sá hahn neitt athugavert við útburð barna, ef börnin voru ó- burðug eða lítillar ættar, og taldi það aðeins blessun fyrir ríkið að losna þannig við þau. Það var kristin kirkja, sem fyrst kvað upp úr með það, að ekki skyldi vera grískur né Gyðingur, ekki þræll eða frjáls maður, ekki karl eða kona, því að allir skyldu vera sem einn maður í samfélaginu við Krist. Og með þeirri hugsun er lagður grundvöllurinn að öllum jafnréttis- og bræðra- lagshugsjónum milli þjóða og stétta. Það var kristin kirkja, sem fyrst fór fyrir alvöru að hugsa um að ala önn fyrir munaðarleysingjum, fátæku fólki og farlama. Um þetta kemst Tertullianus svo að orði í Liber apologeticus: „Vér höfum sameiginlegan sjóð. Hver og einn leggur i hann tillag sitt á ákveðnum degi mánaðarins. Allt er lagt fraín af frjálsum vilja. Fé þetta er ekki notað til samkvæmishalda í drykkjuveizl- ur eða ofát. Því er varið til fátækra framfæris, til að sjá um foreldralaus börn, til að ala önn fyrir gömlu fólki og farlama, eða skipbrotsmönnum. Og ef einhver er dæmdur fyrir trú sína, til þrældóms í námum eða á eyðieyjum eða í fangelsi, þá hugsum vér lika um hann. En einmitt þetta blæðir mörgum í augu. Þér hrópið: Sjá, hversu þeir elska hver annann, þvi að þér hatið hver annan. — Eða sjá, hversu þeir eru reiðubúnir að deyja hver fyrir annan, því að sjálfir eruð þér reiðubúnir að drepa hver annan. Þér hæðist að því, að vér nefnum hvert annað bræður og systur. En vissidega erum vér betri bræður og systur en þér, sem eruð það eftir holdinu. Vér
Beinir tenglar