324 Chr. Westgárd-Nielsen: Nóv.-Des. das ich diese Sache also wenden solte/ das hat dein knecht Joah gemacht/ Lúíher, Thi din tienere Joab hdd mig det/oc hand gaff din Tienerinde alle disse ord i sin mnnd/ at ieg sknlde saa vende denne sag/ det haffuer din tiener Joah giort/ Biblía Kr III, Þui þinn Þienare Joah baud mier þetta/ og hann lagde þinni Þionustu Kuinnu 011 þesse Ord j Munn/ Ad eg . skyllde so snwa þessu Maalefne/ Það hefur þinn Þienare Joab gi0rt. Þorláksbiblía). Þessi og mörg önnur samanburðardæmi við frum- textana segja okkur talsvert um sköpun Guðbrandar- biblíu. Það er ekki nema eðlilegt, að þýðendur hafi að mjög tniklu leyti notað þýðingu Lúters og Biblíu Kristjáns III, sem báðar voru merkastar biblíuþýðingar á þeim tungum, sem þýðendunum voru tamastar næst móðurmálinu, og báðar höfðu fengið opinberan stimpil hinnar nýju trúarskoðunar, en þekking manna í he- bresku og grísku, þeim málum, sem Gamla og Nýja testamentið eru samin á, var engin eða af mjög skorn- um skammti í þá daga. Það er ekki heldur undarlegt, að þýðendur hafi leitað til Vulgata, sem þeir þekktu frá skólaárum sínum á tímum kaþólsku kirkjunnar og fram til þess tíma hafði verið algengasti biblíutextinn. En að Stjórn að allmiklu leyti hefir orðið fyrirmynd fyrstu íslenzku biblíuþýðingarinnar í lútherskum sið, kemur mjög á óvart, og dæmin 6 og 8, þar sem orða- og setn- ingalíkingin í Guðbrandarbiblíu er nær Stjórn en Vul- gata, sýna, hvernig Stjórn sennilega hefir verið milli- liðurinn milli Vulgata og Guðbrandarbiblíu, og eru ó- ræk vitni um það, hversu mikla þýðingu og útbreiðslu Stjórn hefir haft á Islandi. Guðfræðingar þeirra tíma hljóta að hafa notað Stjórn allmikið, og þeir menn, sem i Guðbrandarbiblíu hafa þýtt þær bækur Gamla testamentisins, sem einnig eru í Stjórn, hljóta að hafa verið vel að sér í Stjórn, og ef til vill kunnað mikinn hluta hennar utanbókar eða að