Kirkjuritið

						328                       Chr. Westgárd-Nielsen:              Nóv.-Des.

upaannálum sínum, að meðal hinna fimm óprentuðu

bóka, sem Oddur Gottskálksson lét eftir sig, hafi ein-

mitt verið Davíðssaltari.

Það, sem ég hér hefi getað sagt frá af rannsóknum

þeim, sem ég hefi unnið að síðustu árin, virðist ef til

vill ekki nema molar af þeirri heildarmynd, sem ég

vona, að mér takist að draga upp af þeim bókmenntum,

sem þýddar voru á íslenzka tungu á sextándu öld. Hin-

ar ýmsu rannsóknir lvafa þegar sýnt fram á, að Guð-

hrandur biskup á ekki heiðurinn af biblíuþýðingunni

einsamall. En þó það sé þannig fullvíst, að Guðbrandur

eigi minna í þýðinguni, en almennt hefir verið talið, og

liann lét sjálfur í veðri vaka, hefir hann samt sem áður

unnið afreksverk, því að haim færðist í fang að koma

allri Biblíunni á prent, aflaði fjár hjá konungi og ann-

arsstaðar og lagði mikið í sölurnar til þess, að allur frá-

gangur j'rði sem beztur. Hann skar til dæmis sjálfur

ýmsa upphafsstafi í tré. Og þegar Biblían kom út, upp-

fyllti hún allar kröfur þess tima um smekkvísan frá-

gang og varð sögulegur minnisvarði þeirri tungu, sem

þá átti merkilegastar bókmenntir á Norðurlöndunum,

þótl óprentaðar væru.

Þótt margt megi að málinu finna bæði á Guðbrandar-

biblíu og öðrum guðsorðarilum þeirra tíma, ef lagður

er á þau nútímamælikvarði, hafði það samt sem áður

mikla þýðingu, að menn eins og Oddur Gottskálksson,

Gissur Einarsson og Guðbrandur Þorláksson voru á

varðbergi fyrir hönd íslenzkrar tungu, og þeir eyddu

starfsþreki sínu til að gefa út guðsorðarit á sömu tungu

og frægustu norrænu bókmenntirnar allt frá fornöld og

til vorra daga voru sagðar og geymdar á. Því sennilega

liefir aldrei stafað eins mikil hætta fyrir islenzka tungu

af neinu erlendu valdsboði og neinum öðrum tímamót-

um en einmitt á siðaskiptaöldinni. Hjá Norðmönnum,

þar sem gamla málinu fór hnignandi, varð enginn til

að þýða guðsorðarit á norsku, og kirkjumálið var þess-