80 > a/m Q/Km^w ^ÍUouc^ tonis ófo&wtMs oa úfoiM Þann 23. október í haust fagnar Sjómannafélag Reykjavíkur 80 ára afrnœli sínu. Sjómannadagsblaðið niinnist afinælisins með því að helga fetaginu drjúgan hluta afefhi sínu í ár °g vill svo ánægjulega til aðþað er líkt og þráðurinn sé tekinn upp að nýjufráþví ljyrra - enþáfiallaði blaðið ítarlega um Bárufélögin í tilefhi þess að öld var liðin frá stofnun þeirra. En Bárufélögin voru sem kunnugt er forveri Hásetafélags feykjavíkur ogþar með Sjómannafélags "eykjavíkur. - Þó höfum við nokkuð annan hátt á nú er við minnumst afrnælis Sjómannafélagsins. Þótt stutt- lega sé hér fjallað um aðdragandann að frtagsstofnuninni og vikið að fáeinum merkisáfóngum, vekjum við einkum athygli á þessum tímamótum með viðtbium við forystumenn og gamlar Kempur úr félagsstarfinu. Þessir menn eru Jónas Garðarsson formaður, Guðmundur Hallvarðsson fyrrum for- maður og nú ritari, Birgir Björgvinsson gjaldkeri, Gunnar Eiríksson stjórnar- maður og Halldór S. Pétursson trú- naðarráðsmaður. Aðdragandinn að stofnun sjómannafélags Eins og við röktum í Sjómanna- dagsblaðinu á fyrra ári liðu Báru- félögin undir lok árið 1909, eftir að hafa starfað lengur og skemur í alls sjö verstöðvum við Faxaflóa allt frá 1894. Það voru einkum sjómenn á þil- skipunum sem fylltu raðir Báru- félagsmanna, en um það leyti sem félögin liðu undir lok fór þilskipaút- gerð hnignandi um leið og togurum fjölgaði. Togurunum fylgdu breyttir útgerðar- hættir og breytt sjómannslíf og breytt- ur hugsunarháttur. Pólitíkin með þeirri stéttabaráttu sem henni fylgdi þjappaði hásetum saman og festi með þeim félagsskap til baráttu fyrir bætt- um kjörum með meiri festu en í Bárufélögunum, enda voru sumir fyrirmannanna pólitískir baráttu- r-ouw menn. Tvennum sögum fer af tildrög- unum að stofnun Hásetafélagsins. I bók Skúla Þórðarsonar: „50 ára starfssaga Sjómannafélags Reykja- víkur" segir svo: „Sá sem fyrstur hóf starf að stofnun nýrra sjómannasamtaka var Jón Guðnason, þá háseti á botnvörp- ungnum Nirði. Fyrri hluta október- mánaðar var hann í landi og vann þá að því að hvetja menn til framkvæmda og þáttöku í stofnun sjómannafélags. Ráðgaðist hann þá bæði við Ólaf Friðriksson og Jónas frá Hriflu, en þeir voru báðir mjög hlynntir hugmyndinni og studdu Jón Guðna- son sem mest þeir máttu." Heimi Þorleifssyni segist aftur á móti svo frá í bók sinni „Saga íslenskrar togaraútgerðar fram til 1917": „Frumkvöðlar að stofnun þess voru togarahásetarnir Jón Guðnason og Hjörtur Guðbrandsson, báðir á botn- vörpungnum Nirði. Þeir höfðu rætt sín á milli og við skipsfélaga sína um nauðsyn þess að stofna félög með hásetum. Um haustið 1915 hittu þeir Finn -5JÖMANNADAGSBLAÐID 15
Beinir tenglar