SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ 71 nef, líklega á leiðinni niður á Lands- bókasafn eða þá á leið heim að Þing- holtsstræti 23, en þar hafði hann dá- litla skrifstofu, sem jafnframt var af- greiðsla rita þeirra sem hann hafði tekið saman um Grænland. Þarna var um að ræða feiknamikil rit. Ber þar fremst að telja „Réttarstaða Grænlands, nýlendu íslendinga," sem var um 1600 síður og „Land- könnun og landnám íslendinga í Vesturheimi," sem var einar 1500 síður. Auk þess hefði mátt fá þarna doktorsritgerð fræðimannsins „Grönlands Statsretslige Stilling í Middelalderen," sem hann varði við háskólann í Osló 1928 og bæklinga á borð við „Grænland á krossgötum," „íslendingar eiga Grænland," „Á ís- land ekkert tilkall til Grænlands?" og bæklinga á dönsku og þýsku um sama efni. Óneitanlega var Jón talinn sérvitr- ingur af sumum mönnum, en hvað sem því líður munu fáir hafa treyst sér til að bera brigður á það að þekk- ing hans á málinu og þær upplýsingar sem hann hafði aflað sér voru með fádæmum. Hann var fæddur árið 1888 í Fljót- um í Skagafirði, lauk stúdentsprófi árið 1913 og stundaði nám í sam- vinnufélagsfræðum í Danmörku og Skotlandi. Eftir það stundaði hann nám í hagfræði og varð cand. polyt. í Höfn árið 1919. Stundaði hann því- næst nám í bankamálum í Bretlandi og á Norðurlöndum og var nokkur ár starfsmaður ríkis og borgarstjórnar í Kaupmannahöfn. Árið 1926 gerðist Jón svo stórkaupmaður, en snýr brátt baki við því starfi og snýr sér að þeim verkefnum sem áttu hug hans allan upp frá því — að rannsaka og safna heimildum um sögu Grænlands og réttarstöðu. Baráttuárin Á námsárum sínum í Kaupmanna- höfn komst Jón í kynni við margs konar skjöl og handrit varðandi sögu Grænlands. Þetta viðfangsefni tók hann svo föstum tökum að alla tíð síðan óx það með honum uns það var eina starfið til hinstu stundar. Árið 1928 þegar deila Norðmanna Grœnlendingar sjálfir gleymdust að mestu í hita umrœðunnar og Dana um Grænland stóð sem hæst vann Jón það afrek að vinna sér doktorsnafnbót í lögum fyrir ritgerð um berhögg við kröfu Norðmanna. Tókst honum þetta, en sagt er að Danir hafi gert hvað þeir gátu til þess að koma í veg fyrir það. Nú sneri Jón sér að alefli að því að undirbúa útgáfu heildarverka um rannsóknir sínar á sögu Grænlands, og kom fyrsta bindið af „Landkönn- un og landnám íslendinga í Vestur- heimi" út árið 1941. Jón fékk dálítinn ríkisstyrk til verksins en treysti annars á að menn myndu fjármagna verkið með áskriftum, en þar fór verr en skyldi: Þegar til þess kom að innheimta áskriftargjöldin fyrir þessi miklu rit kom í ljós að margir vildu ganga úr skaftinu. Kom það sér illa fyrir út- gefandann sem var fátækur að fjár- munum og lenti í erfiðleikum með áframhald útgáfunnar. Við þetta bættist það að hann var þjakaður af brjóstveiki mestan hluta ævinnar. Árið 1957 henti hann svo það slys að húsið við Þingholtsstræti brann til kaldra kola á jólanótt og fórst þar mestur hluti af útgáfunni þótt verðmætustu handritum sínum fengi hann bjargað. Jón Dúason lést í maí 1967 og er óhætt að segja að hljótt hafi verið um baráttumál hans upp frá því. Hug- myndirnar um að Islendingar gerist
Beinir tenglar