Sjómannadagsblaðið

						72

SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ

nýlenduveldi og seilist til græn-

lenskra landa og landnytja eru um

allan aldur úr sögunni nú, en fræði-

mannsstarf þessa merkilega manns

stendur fyrir sínu eftir sem áður.

„í várum lögum"

En hver voru þá helstu rökin sem

Jón Dúason færði fyrir rétti íslend-

inga til Grænlands?

Hann bendir á að hin gamla lög-

bók íslendinga „Grágás", þekkir

ekki Grænland sem sérstakt þjóðfé-

lag, heldur aðeins sem hluta úr „vár-

um lögum." í þeirri lögbók er hvergi

nokkurt orð er bendi á grænlenskan

þegnrétt, en hún talar um enska

menn, færeyska menn (Færeyjar

voru þá sérstakt þjóðfélag), sænska

menn, norræna menn o.s.frv. Því

fullyrti Jón Dúason að lög íslands

hafi verið í gildi í Grænlandi og þegar

„Grágás" segir að Grænland sé „í

várum lögum" er þar með sagt, segir

Jón, að Grænland og Island höfðu

sama lögþing, sömu lög, sama þegn-

skap og sömu dómstóla. Og þegar í

lögum er tilgreind vernd fyrir lífi út-

lendra manna innan hins íslenska

réttarsamfélags eru upptaldar hinar

erlendu þjóðir, en Grænlendingar

eru þar ekki með. Enginn getur þó

ímyndað sér þann möguleika að

Grænlendingar þeirra tíma er voru

náskyldir íslendingum, hafi einir

þjóða verið réttdræpir á íslandi án

þess að við lægi nokkur refsing."

Islenskir þegnar

Jón Dúason ályktar því af ofan-

greindu: „Þetta er sterk, óbein sönn-

un fyrir því að Grænlendingar hafi

verið íslenskir þegnar. Grænlenskir

dómar giltu á íslandi og það enda svo

að grænlenskur dómur gat vikið inn-

lendum manni á íslandi úr íslenska

samfélaginu og svift hann öllum rétti

og mannhelgi innan þess."

Þessu til viðbótar nefnir dr. Jón

Dúason það að á alþingi Grænlands

fannst getið allra þeirra stofnana sem

voru sérkennandi fyrir íslenskt dóm-

þing, en ekkert er bendi á lögþing.

Við fornleifarannsóknir hafi menn

fundið á ný á þingstaðnum allt það

sem tilheyrði dómsþingi á íslandi, en

ekki nokkur minnstu ummerki eftir

lögþing.

Gamli sáttmáli

Þá bendir Jón á að heit þau sem

Grænlendingar gáfu Noregskonungi

á 13. öld voru sama eðlis og þau sem

bændur á íslandi gáfu fram til vorsins

1262. Gamli sáttmáli gilti milli Nor-

egskonungs og alls hins íslenska rétt-

arsamfélags „várra laga", þannig

sömuleiðis fyrir Grænland. í lögbók-

inni „Jónsbók" segir Jón Dúason að

rætt sé um Grænland sem innanlands

og sérhvern möguleika fyrir því að

hið grænlenska alþingi hafði verið

lögþing afmáir Jónsbók með því að

segja að innan hennar réttarsvæðis sé

lögþingið haldið við Öxará á þing-

stað réttum. Einungis eitt lögþing

getur verið í sama réttarsamfélaginu.

Enginn konungur hafi nokkru sinni

látið hylla sig á Grænlandi. Hyllingin

á íslandi hefur þannig verið nægileg.

Því er niðurstaða Jóns Dúasonar

sú að ekki ætti að leika nokkur vafi á

réttarstöðu Grænlands í fornöld —

það hafi verið íslensk nýlenda.

íslendingar afsöluðu sér

aldrei Grænlandi

Jón lagði áherslu á það að íslend-

ingar hefðu aldrei afsalað sér Græn-

landi, það hefði komið sem íslenskt

land með íslandi í sambandið við

Noreg og Danmörku. Þótt enginn

fyrirvari hefði verið gerður um

Grænland við fullveldið 1918 væri

málið eftir sem áður opið og íslend-

ingum fært að krefjast réttar síns.

Benti hann á úrskurð alþjóðadóm-

stólsins í Haag vegna deilu Noregs og

Danmerkur 1933, sem áður er vikið

að, þar sem krafa Noregs var ógild

dæmd. Hefði dómstóllinn sem sé

gert ráð fyrir því að þau landsyfirráð

sem í fornöld voru stofnuð yfir

Grænlandi hefðu aldrei glatast.

„Þinghneykslið"

í „Grænlandsvininum" í desember

1954 má nærri geta hvort Jóni Dúa-

syni hefur ekki sviðið afgreiðslan á

tillögu Péturs Ottesen. Fer hann

mörgum orðum um „þinghneykslið"

og ræðir þá afsölu hlunninda og sjáv-

arnytja sem hér sé um að ræða. Hann

leggur til að Dönum verði forboðið

að stunda nokkrar veiðar við ísland,

til þess að knýja fram veiðiréttindi

fyrir íslendinga við Grænland, en

segir samt:

„En ísland má ekki fallast á

nokkra samningstilraun við Dani um

Grænland, án fullkomins fyrirvara

um óskertan yfirráðarétt íslands yfir

Grænlandi, þrátt fyrir þá samninga

og þrátt fyrir þann árangur sem

kynni að vera af samningnum..."

Og enn segir Jón:

„Á þorskveiðum við Grænland

mundu botnvörpungar geta tvö-

faldað eða þrefaldað afköst sín, ef

þeir hefðu fullkomna aðstöðu á landi

á Grænlandi.. .eignar og yfirráðarétt-

ur vor yfir Grænlandi er harðsannað-

ur og margsannaður og reglur þjóð-

arréttarins um að gjalda líku líkt, til

þess að koma endi á misrétt á þann

hátt ættu allir að þekkja."

Grænlendingar sjálfir?

„Grænlandsvinurinn" og þeir sem

að honum stóðu, svo og hörðustu

fylgismenn þess á Alþingi að Islend-

ingar krefðust nýlendu sinnar, ræddu

lítið um Grænlendinga sjálfa. Þeir

drukknuðu í vangaveltum Péturs

Ottesen og fleiri um fiskveiðar og

landkosti sem „harðfengir menn"

þ.e. íslendingar, gætu nýtt sér. Til

dæmis benti Pétur á hugsanlega nýt-

ingu íslendinga á málmum í jörðu og

mikinn og góðan útigang fyrir sauð-

fé. „Þá er þar loðdýrarækt mikil og

gagnsamleg. Gnægð er þar sela og

rostunga á ísnum við strendur lands-

ins. Hreindýr og sauðnaut þrífast þar

vel.

Á Grænlandi eru framtíðarskilyrði

fyrir hrausta og harðfenga menn."

„Eigum ekkert tilkall

til landsins"

Þó heyrðust raddir sem mundu eft-

ir Grænlendingum í þessari orrahríð.