SJÓMANNADAGSBLADIO 73 semi. Á allra heilagra messu, hinn 1. nóvember, hefur hann undanfarin ár við hátíðlega athöfn í Gamla kirkju- garðinum, lagt krans frá frönsku þjóð- inni á leiði þessara sjómanna, sem hlutu hér fyrir löngu síðan gröf svo fjarri ættjörð sinni. Sendiherrann hef- ur einnig ferðast um landið og heim- sótt grafreiti franskra sjómanna. Minnisvarðinn er hár og glæsilegur grágrýtissteinn, reistur af ríkisstjóm Islands árið 1953, gerður af bræðrun- um Ársæli og Knúti R. Magnússon- um, er ráku ásamt föður sínum Steinsmiðju Magnúsar Geirs Guðna- sonar. Þar stendur á íslensku og frön- sku setning sem átti við svo marga. Setningin er úr víðfrægri bók Pierre Lotis um íslandssjómanninn (Pécheur d'Islande), sem út kom á íslensku árið 1930 í þýðingu Páls Sveinssonar menntaskólakennara og hann nefndi „Á íslandsmiðum". Pierre Loti var einn frægasti rithöfundur Frakka á 19. öld, upphaflega sjóliðsforingi í frans- ka flotanum og sigldi með frönskum herskipum um allan heim. Setningin á við Jóhann (Yann) — íslandssjó- manninn sem aldrei náði að kvænast unnustu sinni Góð (Gaud), sem beið hans heima í Bretaníu. Jóhann fórst við ísland, eins og svo margir lands- menn hans. í stað þess að halda brúð- kaup með heitmey sinni hélt Jóhann brúðkaup með Rán, sem tók hann í faðm sinn: „En það var eina nótt í ágústmánuði að brúðkaup þeirra Ránar og hans fór fram langt norður í höfum úti við ísland; var þar skuggalegt umhorfog hamfarir á alla vegu." (Þýðing Páls Sveinssonar). Um minnisvarðann ritar Björn Th. Björnsson: „Minnisvarðinn í Frakka- reit Hólavallagarðs er eitt af fáum minningarmörkum á íslandi sem sam- svarar sér í öllum greinum, formi, stærð, efni, áferð og þá ekki síst þeir- ri væmnislausu áletrun sem á hann er greypt." Neðst á steininn er letrað: „Stein þenna reistu íslendingar frakk- neskum sjómónnum í vináttu- og virð- ingcirskyni við hina frönsku þjóð." En það er víðar en hér á Islandi sem minnisvarðar og grafreitir vitna um hina hörðu lífsbaráttu fyrr á tíð og sjósókn hér við ystu höf. Skammt frá Pompól er lítið þorp sem hefur á ís- lensku verið nefnt Plubaslanekja Ekknakrossinn í Pompól. Héðan af ströndinni horfðu eiginkonur, unnustur og mœður á eftir skipunum sem héldu til Islands og óvíst var um hvort kœmu aft- ur. (Ljósm. Guðjón Ármann Eyjólfsson) (Ploubazlanec). Þar er allstór og veg- leg kirkja, en í kirkjugarðinum er „múr þeirra sem fórust á hafi úti" og eru þar uppfestar minningartöflur og krossar um þá mörgu sem komu aldrei aftur úr sinni íslandsför. „Disparus en Islande" eða „Fórust við ísland", stendur á þeim nær öllum. Tengsl íslendinga og Frakka eru orðin gömul og á síðari árum hafa þau orðið traustari. Mikill og lifandi áhugi er á að treysta vináttuböndin. Hér á landi hefur starfað í Reykjavík félag Frakklandsvina og áhugafólks um franska tungu og menningu — / 'AIli- ance francaise — sem var stofnað árið 1911. Það er eitt elsta félag sinn- ar tegundar í heiminum, en slík félög starfa um allan heim. L'Alliance fran^aise heldur uppi öflugu félagslífi yfir vetrarmánuðina og rekur stórt bókasafn. Starfsemin er við Austur- stræti 3 í hjarta Reykjavíkurborgar. Heimsókn söngvaranna frá forn-
Beinir tenglar