100 SJÓMANNADAGSBLAÐID Pétur Kr. Bjarnason: Eftirmæli um merkan og farsælan bát Sagt frá m/b Richard f S-549 Björgvin Bjarnason var umsvifa- mikill í atvinnulífinu á Isafirði á árun- um fyrir seinni heimsstyrjöldina og alllangt fram yfir hana. Hann var aðal driffjöðrin í stofnun Hugafélagsins og fyrsti framkvæmdastjóri þess og fleytti því yfir alla byrjunarörðugleik- ana sem urðu vegna síldarleysis á fyrsta starfsári þess. Seinna rak hann fiskimjölsverksmiðju á ísafirði og keypti strönduð skip allsstaðar af á landinu og bútaði þau niður og seldi í brotajárn. Nokkru áður en Danmörk var her- numin kom Björgvin heim þaðan með efni í skip sem hann ætlaði sér að láta byggja á Isafirði. Eggert Lárusson skipasmíðameistari teiknaði skipið, en það var byggt í skipasmíðastöð Marsellíusar Bernharðssonar á kamb- inum neðan við Faktorshúsið í Neðsta, þar sem bátar Sjóminjasafns- ins standa nú. Skipið var nefnt Ric- hard í höfuð sonar Björgvins og Elín- ar Halldórsdóttur konu hans og hlaut einkennisstafina ÍS-549. Félagið sem Björgvin og fjölskylda hans stofnaði um byggingu og rekstur Richards hét Björgvin hf. og eignaðist seinna tvö af skipum Hugafélagsins, Huginn 1. og huginn 2. og Gróttu ÍS- 280. Öllum þessum skipum hélt Björgvin úti til þorsk- og síldveiða og fiskflutninga til Englands á stríðsár- unum. Síðar fór hann með allan flot- ann til Nýfundnalands og gerði hann út þaðan um árabil, en seldi síðan öll skipin þar og kom heim aftur og keypti þá Langeyri í Alftafirði og setti þar upp rækjuverksmiðju sem hann rak um langt árabil, enda maðurinn athafnasamur og óhemju duglegur um langt æviskeið. Richard ÍS-549 var byggður á ísa- firði 1940. Kjallengd var 79 ft., brei- dd 17.9 ft. og dýpt 9 ft. Brúttómæl- ingin var 92 tonn eftir þeirrar tíðar Pétur Kr. Bjarnason: „ Við sáum margt og vissum af mörgu sem vona ber að komandi kynslóðir íslenskra sjómanna þurfi ekki að sjá. " mælireglum. Á framenda var allhár hvalbakur með stórum, lokuðum skápum sitt hvorum megin, þar undir lúkar með 12 kojum. Að aftan var yf- irbygging úr stáli. Þar voru íbúðir skipstjóra, stýrimanns og vélstjóra og einnig eldhús og borðsalur. Yfir allri byggingunni var svo bátapallur jafn breiður skipinu og náði alveg út á aft- ari brún skuthúss, sem var aftast á hekkinu og átti upphaflega að vera bræðsluhús að hluta og salerni, en bræðsluhúsið var aðeins nýtt að hluta sem geymsla. Þegar bygging skipsins hófst var upphaflega gert ráð fyrir því að það yrði 60 tonn og gert ráð fyrir glóðar- hausvél sem átti að vega 12 tonn. En þegar séð varð að hagstæðara væri að reka bæði siglingar og síldveiðar á stærra skipi var tekin ákvörðun um að lengja það svo að það næði sem næst 100 tonnum og var það þar með orðið annað stærsta skip sem smíðað hafði verið á íslandi. Þegar Danmörk var hernumin lok- aðist vélin þar inni og var þá leitað um allt að annarri vél, en sú leit var erfið, því herinn tók allar verksmiðjur í sína þágu. Þó fundust loksins tvær litlar Kelvinvélar í Skotlandi, sem voru 90 hö. hvor, og voru þær settar niður hlið við hlið með tveimur skrúf- um sitt hvorum megin við stýrið. En vegna þess hve vélarnar voru stuttar var hægt að færa aftara þilið fram, svo að undir borðsalnum myndaðist lest sem tók 5 tonn af ísuðum fiski. Aðal- lestin rúmaði 70 tonn af ísfiski, og áður en hleðslumerkjalöggjöfin kom, var innréttingin úr aftari hluta lúkars- ins tekin úr og sett þil fyrir aftan stig- ann, svo að þar myndaðist rúm fyrir 15 tonn og skylettið var brúkað sem lestarlúga. Þá mátti heita að fiskur væri í allri lengd skipsins neðandekks að undanskildu vélarrúminu og frem- sta hluta lúkarsins, sem var ein koju- lengd. Þá rúmaði Richard líka 90 tonn af ísuðum fiski og þegar farið var af stað með alla tanka fulla af olíu og vatni, flaut ökkladjúpur sjór yfir dekkið framan við yfirbygginguna, svo ekki var hægt að komast um nema í stígvélum. En þegar komið var til Fleetwood hafði olían eyðst og ísinn bráðnað og verið dælt út og var þá komið 10 sm. borð fyrir báru. Richard var sérlega fallegur bátur. Hann var alltaf málaður ljósgrár með hvítan hvalbak og skuthús og alla lista og var alltaf mjög bjartur og léttur svipur yfir honum. Stýrishús, korta- klefi og skipstjóraíbúð var allt ur gegnheilu mahóní. Á miðju gólfí í stýrishúsinu var mahónístöpull og þai' ofan á stórt nátthús úr kopar sem hýsti kompásinn. Tveir vélsímar, báðir úr
Beinir tenglar