132 SJÓMANNADAGSBLAÐIÐ isins sama rétt og aðrir, en það var bara setið á okkur, svo við fengum aldrei neitt. En þótt við fengjum þetta þarna, þá var það ekki nema brot af þeim rétti sem við áttum. Því var það að þegar ég fór frá vitanum voru laun- in komin á þriðju milljón. Hér er mjög stiklað á stóru og mörgu sleppt sem dæmalaust þætti á að hlýða, því þetta var hreint furðuleg helv... barátta. Ég stóð í henni allt til 1980 og ég held að ég hafi sjálfur staðið straum af öllum kostnaði vegna hennar. En um annað var ekki að ræða, því sífellt var reynt að berja mann niður. Erfiðast reyndist að fá viðurkennd laun fyrir aðstoðarmann- inn. Það hafði aldrei þekkst, enda voru þetta leifar frá gamla bændasam- félaginu, eins og ég sagði. Þó var það svo að þegar Reykjanesviti var stofn- aður 1878 var hann hannaður sam- kvæmt danskri hefð. I honum var ol- íuljós og varð því að hafa aðstoðar- mann sem fékk eitthvert smávegis kaup. En eftir það þekktist ekki að greiða aðstoðarmanni neitt. Ætlast var til að menn hefðu með sér konuna sína — ella fengu þeir ekki starfið — og henni voru engin laun ætluð. Ef hún slasaðist við störf sín báru henni heldur engar bætur. Ég skrifaði grein- argerð á þessum árum þar sem ég bar kjör konu vitavarðar saman við stöðu þræls samkvæmt fornri lögbók og sýndi fram á að staða hennar var lak- ari en þrælsins! Svo fór að það tók tíu ára baráttu að fá laun fyrir aðstoðarmanneskjuna. Konan var viðurkennd sem fullgildur aðilli við vitavörsluna og tók að fá laun. Mig minnir að þau hafi numið þremur fjórðu af kaupi vitavarðarins. Þetta fannst mér eitt merkasta skrefið sem ég náði fram í kjarabaráttu minni. En mikilli andstöðu mætti ég og var jafnvel hótað öllu illu. I því sambandi er mér ljúft að minnast á þann mann sem best studdi mig, en hann var Brynjólfur Ingólfsson ráðuneytisstjóri í Samgöngumálaráðuneytinu. Kjara- bæturnar náðu til okkar allra sem í Vitavarðafélaginu vorum, en við vor- um flest átján eða nítján. Laun okkar á Horni hækkuðu eitthvað lítilsháttar meira en annarra og var það vegna þess hve einangrunin var mikil." Hlunnindi vitavarðar „Yfirleitt eru vitar á útskögum og því örreytiskot. Þó var þessi aðstaða reiknuð til hlunninda og því hluti af kaupinu, jafnvel talið hlunnindi að geta dregið fisk úr sjó. Þetta er arfur frá bændasamfélaginu og gilti t.d. á Hornbjargsvita til ársins 1966. Eg keypti af forvera mínum þrjár gimbr- ar og hrúta. Árið 1969 voru ærnar orðnar tuttugu. Eg hafði ekki hundsvit á skepnum, en eitt gat ég gert: Eg gat alið þær vel, og það svo að síðustu sex árin sem ég hafði þær fékk ég árvisst 29-30 lömb. Þarna er feikna sumar- beit og fræg í sögum. Þar fékk ég að sjá hversu sjálfstæð- ur einstaklingur hver kind er. Það er skemmtileg reynsla. Sumar eru stoltar og reistar og hreinar, aðrar subbuleg- ar og fúllyndar. Sumar blíðlyndar og mannelskar svo furðu gegndi. Að lok- um voru þetta orðnir slíkir vinir mín- ir að ég mátti hvergi birtast, þá komu þær til mín og ég gat ekki orðið drep- ið lömbin. Ég sendi því allan hópinn til slátrunar á ísafirði. Veturinn áður hafði fótbrotnað hrútlamb. Ég setti á hann spelkur. Síðan dekraði ég við hann heima í kjallara. Hann varð mik- ill vinur minn og einnig tvævetla, blíðlynt dýr. Þegar búið var að setja hópinn út í bát í Hornvíkinni stukku hrúturinn og tvævetlan upp úr bátnum og allir bjuggust við að þau mundu hlaupa á fjall. Nei, takk. Þau stönsuðu hjá mér. Auðvitað voru þau tekin. En það voru dimm ský yfir Hornvíkinni daginn þann. Ég hafði hund og kött en ekki lengi. Ketti gat ég ekki haft, því að þeir drápu alla snjótittlingsungana sem komu í hópum á vorin. Við ólum feiknin öll af snjótittlingum alla vetur og keyptum marga kornsekki handa þeim. Svo voru það vinir mínir, tóf- urnar. Það er einstakt að lifa þá til- finningu að gera villidýr að vini sín- um. Milli 10 og 15 kjötskrokkar fóru í það hvern vetur að ala tófurnar. Til jafnaðar lágu þetta á milli 6 og 10 tóf- ur fyrir framan húsdyrnar á veturna, næstum eins og heimalningar. Það var dýrðartilfinning að vita af þeim þar. Þær átu jafnvel úr höndum manns, sumar. Ein át úr hendi minni inni í forstofu. Ef ég á eftir að sakna nokk- urs frá Hornbjargsvita, þá verður það návistin við öll þessi dýr. Og þá allra náttúrutengslanna, ef þeirra er minnst. Sumrin þarna eru stórkostlegt ævin- týri, og þá veturinn einnig, en með öðrum formerkjum. Á vorin skaut ég mikið af fugli og náði í óhemju af eggjum. Við frystum þau í stórum stíl. Eini munurinn á frystum eggjum og nýjum er sá að hvítan verður aðeins þéttari. Annar er munurinn ekki. Eins og ég sagði fyrr í þessu spjalli þá er nógur fiskur skammt undan landi á sumrin og ein- nig silungur, bæði í Homsvík og Barðsvík. Þarna er matarkista, ef menn nenna að bjarga sér. Tekjur af þessu voru aldrei nema til heimilis- nota. Ég gaf allt sem var umfram þarfir heimilisins. Fögnuðurinn yfir því að gleðja vini sína var stórum meiri en ánægjan sem ég hafði af þeim peningum sem fengust fyrir matinn, ef ég seldi hann. Aðbúnaður þarna er yfirleitt góður og þjónustan frá hendi vitamála og Landhelgisgæslu einnig. íbúðarhúsið áfast vitanum, hvort tveggja byggt árið 1930, ásamt einhverju af útihús- um. Ibúðarhúsið er tvær hæðir og upphitaður kjallari. Allt er þetta rúm- gott og notalegt, vel upphitað með ol- íukyndingu. En olíueyðsla er mikil, enda engin einangrun í húsinu. Að- eins trérimlar á útvegg og tjörupappi þar á og masoníplötur." Einangrun? „Oft hef ég heyrt fólk býsnast yfir einangrun á svona stöðum sem ein- hverju niðurdrepandi. Ég hef ávallt orðið jafn undrandi við slík ummæli- Fjöldi fólks er kom að Horni yfir sumarmánuðina var aldrei færri en hundrað og allt upp í fjögur hundruð, er þágu veitingar. Ekki veit ég hvort kynni af þessu fólki eða persónugerð mín leiddu til þess viðhorfs, að ég fullyrði að ég í „þessari einangrun" var í mun örari félagslegum tengslum en fjöldi fólks í Reykjavík, þótt það kunni að þykja ótrúlegt. Einmanaleika sem afleiðingu ein- angrunar hef ég aldrei þekkt. Allt fra bernsku hef ég verið hlaðinn virku upphöfnu lífi, ávallt forvitinn og spur- ull um nær allt er að mér hefur borist
Beinir tenglar