Gripla

						24                                                  GRIPLA

OH nokkur dæmi úr bókum frá þessari öld, t. d. GFrRit. VI, 285, 492

og SSigfÞj. VII, 13. Útbreiðsla merkingarinnar hefir ekki verið athuguð

nánara, en þessar heimildir virðast benda til Norðausturlands og Aust-

urlands. Þetta kemur nokkurn veginn heim við það, sem Bl. segir, og

hið sama hefir Finnur Guðmundsson fuglafræðingur látið í ljós í samtali

við mig.

En hvernig kemur merkingin 'himbrimi' heim og saman við það, sem

ég hefi áður sagt um orðið brúsil Ég spurði dr. Finn Guðmundsson

fuglafræðing um það, hvort nokkuð væri sérkennilegt í háttum fuglsins

og fjaðrafari, sem skýrt gæti nafnið miðað við þær merkingar, sem ég

teldi, að verið hefðu í sögninni *brúsa. Sagði hann þá, að fuglinn ýfði

fjaðrir framan á höfði, þegar hann yrði fyrir styggð. Á þessu bæri að

vísu lítið, en nákvæmir náttúruskoðarar tækju þó eftir því. Þetta er

algerlega í samræmi við merkingu sagnarinnar *brúsa (*brusa), sem ég

hefi rakið hér að framan.

Áður var að því vikið, að bruse væri í norskum mállýzkum notað

um ýmiss konar plöntur. Tók ég þá að athuga, hvort íslenzka orðið

brúsi væri ekki notað á líkan hátt. í talmálssafni OH fann ég aðeins eitt

dæmi:

Brúsi, kk = jurtarheiti. GDav. 26.

Þótt dæmið sé aðeins eitt, má fullyrða, að Guðmundi Davíðssyni4

segist hér rétt frá. Þetta má styðja nokkrum rökum. í OHjaltGras. 273

(OH) frá fyrri hluta 19. aldar kemur fyrir brúsahöfuð (Sparganium) og

á sama stað Sveimandi Brúsahöjuð (s. natans), og ýmsir yngri grasa-

fræðingar nota einnig þetta orð. Stefán Stefánsson kallar þessa ætt

brúsakollsætt og tilgreinir þrjár tegundir: tjarnabrúsi (spargánium míni-

mum), mógrafabrúsi (spargánium hyperbórum) og trjónubrúsi (sparg-

ánium angustifólium). StStFlór. 108-109. Ingólfur Davíðsson grasa-

fræðingur kveðst aðeins þekkja orðið brúsi sem plöntuheiti í ofan

greindum samsetningum. Mógrafabrúsi, segir hann, að sé algengastur

og lýsir honum þannig, að blómin standi upp úr vatni (í tjörnum og

mógröfum) og séu þau eins og stingandi broddar. Eftir myndum að

dæma lítur út eins og broddarnir breiði úr sér. Þá þekkir Ingólfur ör-

nefnið Brúsatjörn í Hánefsstaðalandi á Árskógsströnd, og er tjörnin

vaxin mógrafabrúsa.

4 Guðmundur Davíðsson (1866-1942) var lengst af á Hraunum í Fljótum, en

orðið brúsi kann hann að hafa lært í Skagafirði eða Eyjafirði.