Gripla

						STEFÁN KARLSSON

ÞORP

Hra/rnar þa^ll

sv er stendr þorpi á

*hlyrat henne bwxcx ne baR.

sva er maþr

sa er maNgi aN

hvat scal hann lengi lifa.1

Svo er 50. erindi Hávamála (en að sjálfsögðu án skiptingar í vísuorð

og með villunni "hlyrar" fyrir "hlyrat" í 3. vo.) í Konungsbók eddu-

kvæða, eina handriti Hávamála sem textagildi hefur.

Hér fer ekki á milli mála að verið er að lýsa vesöld þess sem er einn

og einmana, þannig að í 2. vo., 'sú er stendr þorpi á', hlýtur að felast

hugsunin "sú sem stendur ein sér". En hvað merkir 'þorp' í þessu sam-

bandi?

í Edduútgáfu Árnanefndar 1828, þar sem texti Konungsbókar komst

í fyrsta skipti á prent með skýringum, er vísuorðið þýtt "Quæ in vico

stat", en neðanmáls er athugasemd eftir Jón Johnsonius þar sem tekið

er fram að 'þorp' virðist hér hafa víðtækari merkingu en í nútímamáli

og merkja "bersvæði".2

Hermann Liining mun fyrstur hafa tengt "þorp' í Hávamálum við

gotneska orðið 'þaúrp', sem er þýðing á 'ciYQÓg' ("akur") á grísku, en

1  Hándskriftet Nr. 2365 4to gl. kgl. Samling, útg. Ludv. F. A. Wimmer og

Finnur Jónsson (Kh. 1891), 7-8.

2  Edda Sœmundar hins fróda III (Kh. 1828), 90: "Þorp hic late extendi videtur,

præter usum hodiernum, ad quemlibet locum propatulum, quod quam recte fiat,

ratio vertitur in etymologiá." — í orðasafni bindisins (259) stendur: "Þorp n.

vicus (hic forte locus propatulus; tumulus elevatus**) in medio vel vicinia vici) H.

50 . . ." (Nmgr.: "**) Tum verisimiliter vocabulum hocce derivandum foret ab adj.

þvrr, torridus, aridus — qvum tumuli & loca elevata ab aqvarum dominio maxime

immunes evadant. Talem fundum novi vici veteres coloni freqventer elegerunt.")