GERÐIR GÍSLASÖGU 147 Gíslasaga S Gíslasaga M Eyrbyggjasaga kallaðr Snerrir, en því Snorri goði. ósvífr í æskunni, ok var næst var hann kallaðr hann af því Snerrir kallaðr Snorri. ok eptir þat Snorri. Mönnum hefur lengi verið ljós hinn náni skyldleiki S-texta Gísla- sögu við Eyrbyggju, og hafa þeir skýrt hann þannig að sá er samdi S-gerðina hafi notað Eyrbyggju.6 Segja má að þá sé heldur en ekki seilst um hurð til loku: Fyrst er gert ráð fyrir að styttri gerð Gíslasögu hafi haft áhrif á Eyrbyggju, en síðan Eyrbyggja á lengri gerð Gíslasögu. En samkvæmt því sem hér á undan er fram haldið um gerðir Gíslasögu, fellur allt í ljúfa löð. Höfundur Eyrbyggju hefur stuðst við gerð Gísla- sögu sem staðið hefur mjög nærri frumtextanum, enda aldursmunur sagnanna lítill, í mesta lagi nokkrir áratugir. S stendur nær þessum forna texta heldur en M, en þó hefur M stundum varðveitt frumtexta þar sem breytingar eru í S: ___________X Eyrb. S Y_ M Samanburðurinn við Eyrbyggju styður þannig eindregið þá niður- stöðu sem hér er leidd fram. INNGANGUR SÖGUNNAR Munurinn á gerðum Gíslasögu er miklu mestur í upphafi sögunnar, í inngangskaflanum þar sem sögusviðið er Noregur. Fræðimenn hafa verið á einu máli um að styttri gerðin sé hér sem annars staðar í sög- unni upprunalegri en hin lengri (sbr. bls. 131-132 hér að framan). Sú niðurstaða virðist einkum fengin með því að einblína á það leiðsögu- hnoða að í öndverðu hafi sagan verið því nær fullkomin að mati nú- tíðarmanna, og allar breytingar síðan hafi orðið til að spilla henni. Ekki er unnt að sjá að neinn hafi tekið upphafskaflann til rækilegrar hleypidómalausrar athugunar. Slík rannsókn er að sjálfsögðu allmiklum vandkvæðum bundin og hæpið að óyggjandi niðurstaða fáist, þar sem einungis er um tvær textagerðir að ræða og hefðbundnar aðferðir texta- fræðinnar duga heldur skammt. Eina ráðið virðist að bera stíl, efnis- 6 Sjá Björn K. Þórólfsson, Vestfirðinga sögur, xlvii.
Beinir tenglar