Gripla

						GERÐIR   GÍSLASÖGU                                     151

Þorkell var ofláti mikill ok vann ekki fyrir búi þeira, en Gísli vann

nótt með degi. (ísl. fornr. VI, 29-30.)

í S gætir þessarar frásagnarfyrirhyggju nokkru meira en í M. T. a. m.

segir svo þá er Þórður huglausi er nefndur til sögu í S:

Þræll sá var með Gísla er hét Þórðr inn huglausi. Hann var mikill

maðr vexti, nær því sem Gísli. (Membr. Reg. Dep., bls. 28.)

Vaxtar Þórðar er í M ekki getið fyrr en eftir að Gísli hefur egnt fyrir

eftirleitarmennina með því að gefa Þórði kápuna bláu og láta hann

íklæðast henni. í S er einnig hnykkt á miklum vexti þrælsins á þeim

stað.

Þegar systir Þorgríms nefs er nefnd til sögu í S segir svo:

Upp í dalinn langt bjó sá maðr er Þorkell hét ok kallaðr annmarki.

Hann var kvángaðr ok hét Þórhalla kona hans, hon var systir

Þorgríms nefs. Þorkell annmarki fylgði at nafni sínu en Þórhalla

bœtti þó hvergi um fyrir honum. (Membr. Reg. Dep., bls. 15.)

Síðar í sögunni er hún nefnd Auðbjörg, svo sem hún er kölluð í M.

Þess ber þó að geta að í M eru þau hjón ekki nefnd til sögu fyrr en

eftir víg Þorgríms Freysgoða, og þegar þar er komið sögu í S er hún

samsaga M um nafn kerlingar.

Ekki virðist auðvelt að skera úr um það hvort þessi klausa í S er

seinni tíma viðbót eða hefur staðið í sögunni frá öndverðu. Hliðstæðu

við lýsingu þessa er að finna síðar í sögunni þar sem lýst er þeim

hjónum Ref og Álfdísi á Haugi. Sagt er um þau, eins og Þorkel ann-

marka og hans konu, að þau séu gallagripir bæði tvö og klykkt út með

því að geta þess að með þeim sé jafnræði. Gíslasaga er sem kunnugt

er mjög byggð upp af hliðstæðum,7 og því er það fremur stuðningur við

fyrrnefnda klausu í S að hliðstæða hennar skuli finnast. Þeim Ref og

Álfdísi er svo lýst:

Nú leitar hann ráðs ok ferr ofan til sjávarins ok kemsk þar inn

með flœðarbokkum til Haugs í myrkrinu ok hittir bónda einn er

Refr hét ok var allra manna slœgastr . . . Refr átti sér konu er

Álfdís hét, væn at yfirliti, en fárskona sem mest í skapi ok var inn

mesti kvenskratti; með þeim Ref var jafnræði. (ísl. fornr. VI, 86.)

7 Sbr. t. a. m. Magnus Olsen, Om Gísla saga's opbygning, Arkiv för nordisk

filologi 1930, bls. 150-160.