Gripla

						156                                                GRIPLA

Noregi, er saminn upp og hugsað um að hrúga saman sem mestu

efni. Tekin er upp í hana frásögn Snorra um komu Hákonar Aðal-

steinsfóstra í Noreg,8 og í stíl fornaldarsagna er langur frumsaminn

kafli um víkingaferðir þeirra bræðra, Gísla og Þorkels, sem eiga

sér ekki neinn stað í E. Farið er með söguna fram til daga Haralds

hárfagra, eflaust í því skyni að skreyta hana. Skerauki hefur þótt

óveglegt kenningarnafn, og í stað þess er sett nafnið gullhjálmur,

sem minnir á nöfn aðalsætta síðari alda. (ísl. fornr. VI, xlv.)

Fátt er hér að finna af eiginlegum röksemdum. Allur málflutningur

byggist á þeirri bjargföstu trú höfundar að Gíslasaga hafi í öndverðu

verið heilsteypt listaverk og gallalaust.

Lítum fyrst á þá staðhæfingu að farið sé 'með söguna fram til daga

Haralds hárfagra, eflaust í því skyni að skreyta hana.' — Hákon Aðal-

steinsfóstri var að tali íslenskra annála konungur í Noregi 933-960,9

Þorbjörn súr kemur út á ofanverðum hans dögum, samkvæmt annálum

árið 952.10 Þá eru börn Þorbjarnar uppkomin, og þarf ekki mikla reikn-

ingskunnáttu til að sjá að Þorkell afi þeirra hefur verið uppi á dögum

Haralds hárfagra. Ekki er hægt að fordæma S fyrir að fara rétt með

sagnfræðilegar staðreyndir og telst því þessi röksemd hrakin.

Þá er að víkja að kafla um komu Hákonar Aðalsteinsfóstra í Noreg,

kafla um víkingaferðir þeirra bræðra, Gísla og Þorkels, og kafla í upp-

hafi sögunnar um ýmsa landnámsmenn á íslandi.

Lok kaflans um víkingaferðir þeirra Súrssona eru enn varðveitt í

sögunni, en meginhluti hans hefur verið á þeim blöðum sem týnd voru

úr skinnbókinni þegar hún var skrifuð upp. Sjá má á því sem varðveist

hefur að frásögn þessi hefur verið mjög í anda fornaldarsagna. En

benda má á frásögn M af hinsta bardaga Gísla. Hún er mjög í forn-

aldarsagnastíl: einstökum höggum og lögum er nákvæmlega lýst og

ekkert skortir á hrikaleik þeirra lýsinga. í S er öll frásögnin af falli

Gísla til muna hófsamari en í M og nær 'góðum sagnastíl'. Því virðist

Ijóst að sé hægt að telja kafla í stíl fornaldarsagna S-gerðinni til for-

áttu er á sama hátt hægt að benda á slíkan kafla í M og telja síðan

8  Frásögn Gíslasögu er mun fyllri en texti Hákonar sögu góða í Heimskringlu

og orðalagslíkingar tæpast svo miklar að þær sanni rittengsl, enda kynnu þá báðar

sögur að styðjast við sameiginlega heimild.

9  ísl. fornr. XXVI, xcii.

W ísl. fornr. VI, xlii.