Gripla

						182                                                 GRIPLA

yngri. Ætti því að vera víst að höfundur Hallfreðar sögu hefur ekki

lært neitt af þætti Þorvalds tasalda, heldur hefur höfundur þáttarins

einhvern tíma lesið vel Hallfreðar sögu. Hins vegar má benda á tvær

frásagnir sem líklegt virðist að höfundur Hallfreðar sögu hafi sótt til

ýmsar hugmyndir þegar hann samdi frásögn sína af Upplandaför Hall-

freðar. . .. önnur þessara frásagna, og sú sem Hallfreðar sögu höfundur

hefur haft miklu meira gagn af, er í Orkneyinga sögu. . . . Hin frásögnin

. . . er í Morkinskinnu þar sem segir frá sendiferðum Sigurðar konungs

Haraldssonar til Gregoriusar bónda Dagssonar.'3 Bjarni gerir ítarlegan

samanburð á Upplandaförinni í Hallfreðar sögu og lýsingu Orkneyinga

sögu á dulbúningi Guðifreys höfðingja, og sýnir orðalagslíkingar með

textunum. Næst tekur Bjarni málið til meðferðar í riti sem birtist árið

1976, og endurtekur þá hugmyndir um skyldleika Hallfreðar sögu við

Morkinskinnu og Orkneyinga sögu, og minnir á kenningar manna um

sannfræðiskort frásagnarinnar: 'Ingen forsker har vistnok taget denne

fortælling helt alvorligt som historieskrivning.'4 Og nú síðast í fyrra

hefur Bjarni gefið Hallfreðar sögu út vísindalega, þar sem hann ritar

ítarlegan formála um skyldleika handrita sögunnar og kannar þau

meistaralega í því skyni að komast að raun um frumgerð hennar. Þegar

Bjarni kemur að frásögninni af Upplandaferð Hallfreðar, gerir hann

svofellda athugasemd: 'Annars er þess að geta um þetta atvik Hall-

freðar sögu að samanburður við líklega fyrirmynd söguhöfundar sýnir

hér sem oftar að Ó-texti stendur mun nær fyrirmyndinni, svo að víða

er svipur með orðalagi, og er lítill efi á að M-texti er styttur.'5 Sú fyrir-

mynd sem hér vakir fyrir Bjarna mun vera þátturinn af Guðifrey í

Orkneyinga sögu, en í spjalli því sem hér fer á eftir mun ég fjalla um

aðra fyrirmynd, og eiga þó orð Bjarna hér engan veginn síður við, að

Ó-textinn stendur henni miklu nær eins og víðar.

Lýsingin á dulargervi Hallfreðar hljóðar á þessa lund í Möðruvalla-

bók: 'Hallfreðr tok þa stafkarls gerui. hann let leggia lit i augu ser ok

sneri vm a ser huormunum ok gerði mikla br(e)ytni a yfir litum sinum.

langan bagga hafði hann a baki ok var þar i suerð hans konungs nautr.'

Hér er auðsæilega um styttingu á konungasagnagerðum að ræða, eins

3  Bjarni Einarsson, Skáldasögur (1961), 198.-200. bls.

4  Bjarni Einarsson, To Skjaldesagaer (1976), 152. bls.

5  Hallfreðar saga. Bjarni Einarsson bjó til prentunar. Reykjavík 1977, cxxii. bls.