Gripla

						SAMTÍNINGUR                                          231

og er ekki getið í heimildum hversu góðir voru, en setstokka þessa léði

Eiríkur rauði Þorgesti hinum gamla á Breiðabólstað og náði eigi aftur

þegar hann heimti. 'Eirekr sotti setstokkana sa Breidabolstad. En Þor-

gestr for epter honum. þeir baurduzt skamt fra gardi at Draungumm.

þar fellu tueir syner Þorgestz ok naukkurer menn adrer.'2 Frásögn af

þessu er, svo sem hún er til vor komin, upphaflega skráð í forna gerð

Landnámabókar og er þaðan komin í varðveittar heimildir: Eiríks sögu

rauða, Sturlubók Landnámu o. fl. En af manndrápum þessum leiddi,

að Eiríkur rauði og fylgdarmenn hans urðu sekir á Þórsnesþingi; þá

fór Eiríkur að leita lands, þar sem engan væri hægt að drepa. Hann

fann landið og nefndi Grænland og byggði það síðan með vinum sínum,

og er ekki annars getið en að hann hafi setið þar á friðstóli á bæ þeim

er hann nefndi í Brattahlíð í firði einum miklum sem hann sló eign

sinni á og síðar var nefndur Eiríksfjörður.

Ætla má að mannfæð hafi verið mikil á Grænlandi á fyrstu áratug-

um eftir landnám Eiríks rauða. Af þeim sökum er ljóst, að hann hefur

orðið að leggja af þá iðju sem hann hafði áður stundað hvað kapp-

samlegast á íslandi, sem var að vega menn. Engar heimildir eru skráðar

um hvað hann hafi í þess stað fundið sér til dægrastyttingar. En það

sem ritaðar heimildir þegja um má stundum ráða af fornminjum, og

skal nú víkja að efni þessarar greinar.

Árið 1953 voru menn að róta í gömlum rústum þar sem nú heitir

Narssaq við minni Eiríksfjarðar á Grænlandi. Upp úr rofinu kom spýta,

ferstrend, 42.6 sm á lengd. Á öllum hliðum spýtunnar eru ristar rúnir

og dularfull tákn sem líkjast rúnum. Spýta þessi er með merkustu forn-

minjum sem hafa fundist á Grænlandi, enda hefur hún, þótt lítil sé,

orðið ýmsum fræðimönnum efni í lærðar ritsmíðar. Hér verður látið

nægja að vísa til greinar Helga Guðmundssonar, 'Rúnaristan frá Nars-

saq', Gripla I, Reykjavík 1975, bls. 188-94, og geta þeir sem frekari

fróðleik girnast leitað í ritum þeim mörgum og stórum fróðlegum, sem

þar er vísað til.

Á einni hlið spýtupriks þess sem hér er til umræðu eru rúnir sem

Erik Moltke hefur lesið og ritið bókstöfum á þessa leið:

X a:sa:sa:sa:is:asa:sat X bibrau:haitir:mar:su:is:sitra:blan . . .3

1  Landnámabók, [Finnur Jónsson], K0benhavn 1900, bls. 155.11-13.

2  Samarit,bls. 155.18-21.

3  Þetta er tekið hér eftir nefndri grein Helga Guðmundssonar, bls, 188.