Gripla

						BJARNI VILHJÁLMSSON

POSTULÍNSGERÐ OG HESTAVÍG

Athugun á heimild Jóns Espólíns um

hestaþing á Bleiksmýrardal

Ritgerð  þessi  er  helguð  fornvini  mínum  dr.

Brodda Jóhannessyni sjötugum 21. apríl 1986

BÓKMENNTAMINNI EÐA ÞJÓÐLlFSLÝSING

Enginn vafi leikur á því, að hér á landi hefur tíðkast sá leikur á

mannamótum á fyrri öldum íslands byggðar að etja saman hestum, og

þá einkum og ef til vill eingöngu stóðhestum, graðfolum, til skemmt-

unar samkomugestum. Um það bera íslenskar fornbókmenntir órækan

vott, en einnig örnefni víðs vegar um land. Leikar þessir eru í heimild-

um ýmist kallaðir hestaat, hestavíg eða hestaþing. Af Sturlunga sögu

má ótvírætt ráða, að hestavíg hafa verið algeng á 12. og 13. öld og að

þar hafi oft verið fjölmenni saman komið. Samtímasögurnar herma,

að menn hittist af tilviljun á hestaþingum, eins og menn nú á dögum

rekast á kunningja sína í leikhúsi eða á bíói. Þó að einstök hestavíg,

sem sagt er frá í fornum ritum, kunni að vera af heimi skáldskapar,

geta lýsingarnar eigi að síður verið raunsannar, þar sem höfundar

sagnanna hafa vafalaust séð hestavíg fara fram eða jafnvel tekið þátt í

þeim sjálfir. í íslendingasögum eru hestavíg mjög oft undanfari örlaga-

þrunginna atburða. Leikarnir höfðu bersýnilega í för með sér hættu á

hnjaski og meiðslum á hestum og mönnum þeim, sem öttu hestunum.

Ef brugðið var út af drengilegum leikreglum, leiddi það til skapraunar

og móðgana, sem erfitt var að þola. Sómi hests eða sómabrestur færð-

ist yfir á eiganda hans eða stjórnanda. Var þá oft skammt til vígaferla

og blóðhefnda, ef út af bar við leikana. Hestavíg eru því kjörið bók-

menntaminni í frásögnum, þar sem sómi einstaklings eða jafnvel ættar

og mannleg reisn eru þungamiðjan. Eftirtektarverð eru orð Víga-