10 GRIPLA HESTAVÍG OG HESTAR f LÖGUM Pó að víða sé getið um hestavíg í fornbókmenntum íslendinga, verður þess ekki vart, að um þau hafi verið til lagaákvæði á þjóðveldistíman- um. En um norsk fornlög gegnir öðru máli. í eldri Frostaþingslögum eru svofelld ákvæði um umgengni manna við annars manns hross og hestavíg: Um þat, ef maðr vanar ross. Ef maðr skerr af rossi manns togl, þá gjaldi aura þrjá, en ef hala hoggr af, þá skal meta ross, en hinn reiði þeim verð fyrir, er átti, ok ofundarbót á ofan, hgldi aura sex, en árbornum manni hálfa mork, reksþegni þrjá aura, leysingja syni tvo aura, en leysingja eyri, en silfrmetit er árborinna fé, en sakgilt þyrmslamanna fé. En ef maðr lýstr tenn ór hofði rossi manns, hafi sá ross, er laust, en hinn verð, er átti, ok ofundarbót á ofan, ok svá ef hann hoggr hala af rossi, svá at rófa fylgir. En ef hestavíg verðr, hafi sik sjálfan hverr ábyrgðan, en ef lýstr hest á vígi nauðsynjalaust, gjaldi gfundarbót þeim, er hest á, eftir því sem hann er maðr til. En ef maðr tekr hefting af rossi manns fyrir ráð þess, er á, gjaldi aura þrjá þeim, er á, ok þess ábyrgð á rossi ok ollum verkum þess til þess, er eigandi kemr hondum á, ok sveri eið fyrir. En ef topp skerr ór hofði rossi manns, sá er sekr aurum tveimr. En ef ross rennr eftir ríðanda manni, þá láti hann ross til varðveizlu fyrr en hann hafi riðit um þrjá bœi eða ábyrgist sjálfr elligar. En ef hala hoggr af nauti manns, þá skal gjalda hálfan eyri silfrmet- inn ok ofundarbót, sem hvervitna skal, þar er maðr gerir spell á búfé manns.6 Ekki ósvipuð ákvæði eru um hestavíg og umgengni við hesta í svo- kölluðum Landslögum Magnúsar konungs (lagabætis) Hákonarsonar, sem dó 1280. Hafði hann þá gengið frá lögbók, sem hann ætlaði ís- lendingum og þeir samþykktu með semingi árið eftir. Lögbók þessi, Jónsbók, er mjög svo sniðin eftir Landslögum Magnúsar konungs.7 6 Norges gamle Love I, Christiania 1846, bls. 228. Stafsetning er samræmd hér, en oröamuni handrita sleppt. 7 Jón Jóhannesson, íslendinga saga II, Rvfk 1958, bls. 20-30.
Beinir tenglar