Gripla

						16                                                          GRIPLA

ups og nokkru yngri en Þórður lögmaður, hafi hreyft legg eða lið til að

berjast gegn hestavígum. Spyrja mætti: Er það af því, að hann ól næst-

um allan aldur sinn í mestu hrossahéruðum landsins, Húnavatnsþingi

og Skagafirði? Um Guðbrand verður þó ekki sagt, að hann hafi skort

siðavendni, t.d. þegar hann þrumaði í sálmabókarformála sínum 1589

gegn margvíslegum veraldlegum kveðskap, sumum að vísu misjafnlega

smekklegum. Raunar gildir hið sama um formála Guðbrands að

Vísnabókinni 1612.18

Oddur biskup Einarsson andaðist 1630, og varð sonur hans, Gísli

Oddsson (1593-1638), biskup í Skálholti eftir föður sinn til æviloka.

Árið 1636 sendi Gísli biskup frá sér tvö umburðarbréf, annað dagsett

26. apríl 'öllum veraldlegum yfirvaldsmönnum í Skálholtsstigti, dóm-

endum, sýslumönnum og lögsagnarmönnum', en hitt hreppstjórum,

aðeins ársett, en ekki dagsett. Bæði eru bréf þessi sneisafull af sið-

ferðilegri vandlætingu, og eru þar nefnd mörg herfileg dæmi um

ókristilegt framferði manna, sem brýnt er fyrir hlutaðeigandi fyrir-

mönnum að sporna við. En ekki er þar einu orði minnst á hestavíg eða

neitt, sem þau varðar. Má hiklaust gera ráð fyrir, að þau séu þá ger-

samlega af lögð í Skálholtsbiskupsdæmi. Þessi bréf Gísla biskups

Oddssonar eru bæði birt á íslensku í kirkjusögu Finns biskups (Histor-

ia Ecclesiastica Islandiæ III, bls. 144-157 (Litra C) og bls. 157-163

(Litra D)). Raunar hafði Gísli biskup sent próföstum og prestum um-

burðarbréf 6. júlí 1632, fyrsta sumarið sem hann sat á biskupsstóli, en

ekki verður séð, að hann hafi þar minnst á hestavíg (Biskupasögur I

(Sögurit II), Rvík 1903-1910, bls. 213).

NÁTTÚRLEG HESTAVÍG

Vitanlega heyja íslenskir stóðhestar baráttu sín á milli, og hana harð-

vítuga, bæði í byggð og á heiðum uppi, þegar um hryssurnar er að

tefla. Sú viðureign um aldir hefur vafalaust átt sinn þátt í því að halda

hrossastofninum hraustum og harðfengnum. En hvað sem því líður,

má segja, að enn fari fram 'náttúrleg' hestavíg á íslandi, meðan hrossa-

ræktarmenn hafa ekki alfarið tekið stjórnina í sínar hendur. Það er

ekki heldur alveg víst, að menn rjúki til og skakki leikinn, þó að

18 Páll Eggert Ólason, Menn og menntir III, Rvík 1924, bls. 745-747; Vísnabók, Hól-

um 1612, Ljósprent, Kh. 1937, bl. 1 v.