Gripla

						POSTULlNSGERÐ OG HESTAVlG                               21

um stöfum.26 Þetta hvorutveggja var viðhaft til forna og stundum

víst í ríkum mæli, og gafst það upp og ofan vel.27

Ekki er höfundi þessarar ritgerðar kunnugt um, að efnt hafi verið til

hestaats sem leiks á íslandi síðan 1930, en enn leika hross frjáls í sum-

arhögum víða um land. Fæst af því, sem þar gerist, hefur verið skráð á

bækur, fest á léreft eða filmað.28

JÓN ESPÓLÍN UM HESTAVÍG Á BLEIKSMÝRARDAL 1623

Þá er komið að Jóni Espólín og hinni kunnu frásögn hans um hestavíg-

ið á Bleiksmýrardal. Árbækur hans (I.-XII. deild, Khöfn 1821-1855)

taka yfir tímabilið 1262-1832. Þær eru stórbrotin og stórmannleg til-

raun til að skrifa samfellda sögu þessa tímabils. Jafnan verða þær tald-

ar meðal merkisverka í íslenskri sagnaritun, hvað þá ef þær eru metnar

í samræmi við það gildi, sem þær höfðu fyrir sinn tíma. Að vísu er

mjög auðvelt að benda á agnúa á þessu mikla riti, svo sem óeðlilega

niðurbútun efnisins vegna árbókarformsins og ofurgnótt ættfræðiefnis

og persónufróðleiks, sem liggur utan við söguþráðinn. Pó að heimildir

Jóns Espólíns hafi enn ekki verið kannaðar til hlítar, er ljóst, að hann

styðst mjög við annála, sem fæstir höfðu verið prentaðir um hans

daga, en einnig við ýmiss konar sagnarit, svo sem biskupasögur Jóns

Halldórssonar, Kirkjusögu Finns biskups (á latínu, en ætti skilyrðis-

laust að þýða á íslensku), æviminningar, prentaðar sem óprentaðar, og

Ummæli um hryssurnar og nærveru þeirra minna á tilsvar Finns jarls Árnasonar í

Heimskringlu, er Haraldur konungur Sigurðarson gaf honum kost á, teknum höndum í

Nizarorustu, að þiggja grið af frændkonu sinni Þóru (Þorbergsdóttur Árnasonar, drottn-

mgu Haralds, sem viðstödd var orustuna): 'Eigi er nú undarligt, at þú hafir vel bitizk, er

merrin hefir fylgt þér.' (Heimskringla III, Rvík 1979, bls. 155). Þakksamleg ábending dr.

Lúðvíks Ingvarssonar. - f lýsingum íslendingasagna á hestavígum er ævinlega gert ráð

fyrir, að etjandi hafi staf eða stöng í hendi til að styðja við og hvetja hest sinn. Beiting

stafsins verður oft helsta misklíðarefnið í hestavígum. Sbr. tilvitnun í Þorsteins þátt

stangarhöggs og neðanmálsgr. 12 (bls. 13-14 hér að framan.)

27 Morgunblaðið 12. júlí 1930, bls. 2, 3. dálkur.

í áður tilvitnuðum ritum eftir Svale Solheim (neðanmálsgr. 5 hér að framan) kem-

ur fram, að hestavíg hafa haldist miklu lengur í Noregi en á fslandi. Samkomur, sem þar

i landi kölluðust skeidet, þar sem fram fóru bæði kappreiðar og hestavíg, voru bannaðar

°g lögðust af sums staðar á árunum 1820-1830, en dæmi um hestavíg uppi til selja í Nor-

egi eru kunn fram yfir 1890. Orð í máli Suðureyjabúa eru talin benda til, að í eyjunum

hafi farið fram hestavíg fyrr á öldum.