Gripla

						24                                                   GRIPLA

varð fátt um kveðjur með bændum. Sveinn var auðugastur mað-

ur að gangandi fé í Fnjóskadal, en það bar til vorið eftir hesta-

vígið á hvítasunnumorgun, að sauðamaður Sveins fann gemling

dauðan í kfl fyrir neðan túnið. Sveini brá illa við og tók birkilurk

mikinn og braut snjóbrúr af kílnum og segir illt, ef hann drepi

fyrir sér fleiri kindur; en er Jón prestur Tómasson frá Hálsi,

bróðir Sigfúsar, sveins Odds biskups, reið þangað til embættis-

gjörðar, sá hann Svein liggja dauðan í kílnum á grúfu með birki-

fork í hendi, en þar heitir Sveinspollur, er hann lá; en nokkru

síðar var vitjað um stóð á Bleiksmýrardal, og var Bleikur dauður

í Bleiksmýrargröf; ætluðu menn um sama leyti orðið hafa sem

lát Sveins, og var eignað fjölkynngi Sigmundar á Garðsá. Má

þetta hafa fyrir satt, þó örnefni skakki eða séu missögð, þar sem

heima stendur um menn alla, allt þar til er rök verða leidd á

móti með sannindum; var Sveinn bóndi, sá er getið er, faðir Ól-

ufar, móður Magnúsar, föður Sveins, föður Tómasar, föður

Sölva, föður Sveins lögmanns; en frá Sigmundi er komin

Garðsárætt í Eyjafirði; en söguna um hestavígið heyrða eg af

Þingeyingi einum í æsku, er svo var gamall, að muna mátti þá

menn gamla, er mundu Sigmund, og var hún þá skrásett.30

Svo mörg eru þau orð. Það er ekki að furða þótt spurt sé: Hvaðan

kom Jóni Espólín þessi fróðleikur um þetta sögulega hestavíg, sem um

sumt minnir á íslenskar fornsögur? Sá er þó hinn mikli munur á, að nú

er ekki leitað hefnda með vopnum, heldur er beitt göldrum til að ráða

niðurlögum sigurvegarans, búfénaðar hans og hests. í Iokin er vísað til

munnlegrar frásagnar, en það atriði þarfnast betri athugunar við síðar.

POSTULÍNSGERÐ DANA Á 18. ÖLD

Áður en vikið verður að þeim mönnum, sem riðnir eru við atburði í

þessari dramatísku frásögn, og bent á heimild, sem fullvíst má telja, að

Jón Espólín hafi haft fyrir sér, er nauðsynlegt að rifja upp fyrir sér

nokkur atriði úr sögu postulínsgerðar í Danmörku.

30 íslands Árbœkur í söguformi, VI. deild, Khöfn 1827, bls. 21-22. Stafsetning er hér

færð í nútíðarhorf, enda er stafsetning Jóns Espólíns mjög svo fyrnd, alltaf tilgerðarlega

og stundum ranglega. Mjög auðvelt er fyrir þá, sem það girnast, að lesa texta höfundar á

Árbókunum.