Gripla

						44                                                         GRIPLA

Kalladur Fnióskadals-afrett, allur frammdalur til Ödeilu.' (Sbr. hér að

framan bls. 35-36).

Heita má, aö Jón Espólín komist nákvæmlega eins að orði, og væri

það með hreinum undrum, ef hann hefði ekki þekkt skýrsluna. (Sjá

hér að framan, bls. 23).

Enginn vafi er á því, að orðið ódeila er þarna samnafn og haft um

óskipt land. Vera má, að landið fram af Bleiksmýrardal hafi verið

óskipt beitiland Fnjóskdælinga, þar eð Bleiksmýrardalur var eign

Munkaþverárklausturs og Hrafnagilskirkju.

Þetta orð virðist koma aðeins einu sinni fyrir í fornum bókmenntum

og þá sem örnefni, nafn á landsvæði.

Sturlubók og Hauksbók Landnámabókar eru samhljóða um það, að

Þórir snepill hafi fyrst numið 'Kaldakinn milli Skuggabjarga og Ljósa-

vatnsskarðs . . . nam þar eigi ynði . . . nam síðan Hnjóskadal allan til

Ódeilu ok bjó at Lundi; hann blótadi lundinn.' Enn skýrar er um

Ódeilu fjallað, þar sem segir frá landnámi Eyvindar Loðinssonar öng-

uls (Sturlubók og Hauksbók enn samhljóða): '. . . Eyvindr . . . nam

Flateyjardal upp til Gunnsteina ok blótaði þá. Þar liggr Ódeila á milli

ok landnáms Þóris snepils.' (íslenzk fornrit I, Rvík 1968, bls. 270, 271

og 273).

Tvennt má hugsa sér um notkun orðsins ódeila í skýrslunni (og um

leið í Árbókum Espólíns). Það er annaðhvort vitnisburður um það

málfar, sem sögumanni var tamt, eða hann eða ritari skýrslunnar hefur

hent á lofti orð úr Landnámu og hnikað til notkun orðsins, vegna þess

að auðskilið er, hvernig það er hugsað. Vitanlega verður þá ekkert um

það sagt, hvort sögumaður/skrásetjari hefur þekkt Landnámuhandrit

eða prentaða útgáfu ritsins. Landnámuútgáfur voru tvær til fyrir 1779,

þ.e. Skálholtsútgáfa frá 1688 og útgáfa Hannesar Finnssonar prentuð í

Kaupmannahöfn 1774. Er skemmst frá því að segja, að allt það, sem

sagt er um Ódeilu í áður tilvitnaðri útgáfu Hins íslenzka fornritafélags,

er einnig að finna í útgáfunum frá 1688 og 1774.

Telja má víst, að Ódeila hafi verið nefnd landspilda á vatnaskilum

Fnjóskadals og Flateyjardals, ekki fjarri bænum Kambsmýrum. Hefur

ýmislegt verið um það ritað, sem of langt mál yrði að gera grein fyrir

hér. Svo er að sjá, að hið forna nafn á svæði þessu hafi algerlega fallið

í gleymsku. Um það eru til vitnis eftirtalin rit: íslenzk fornrit I, Rvík

1968 (einkum bls. 273 og tilvísun þar til rits Jóns Sigurðssonar Suður-