Gripla

						POSTULlNSGERÐ OG HESTAVÍG                                  47

EF BLEIKJAN HEFÐI FUNDIST

Hugsum okkur nú, að sá, sem lét sér til hugar koma, að gnótt bleikju

væri að finna inni á Bleiksmýrardal, hefði átt kollgátuna. Hverju hefðu

þá íslendingar í umkomuleysi sínu - eða segjum aðeins Fnjóskdælir -

verið bættari? Það hefði svo sem verið mikið verk og ærið baslsamt að

kjótla leirnum á klyfjahestum, hvort sem var til Húsavíkur eða Akur-

eyrar til skips. Pað hefði vitaskuld aldrei verið gert, nema bleikjan

hefði verið samkeppnisfær um verð og gæði við postulínsleirinn á

Borgundarhólmi. Það hefur því verið takmarkaður kostnaður, sem

mátti leggjast á bleikjuna, en vinnan við flutninginn til skips frek á

mannafla og hesta. íslendingar hafa einnig mátt súpa af því seyðið fyrr

og síðar, að allir flutningar til og frá landinu hafa verið og eru dýrir.

Engin hjól voru til í landinu nema nokkrir kvarnarsteinar og hjól

þeirra rokka, sem voru að breiðast út frá Innréttingunum í Reykjavík.

Flutningurinn gat aðeins farið fram um hábjargræðistímann, meðan

annað brýnna var við vinnuaflið í landinu að gera. Helst hefði mátt

nota tímann milli fráfærna og sláttar, en snjóa hefði áður þurft að hafa

leyst inni á Bleiksmýrardal. Ekki voru verkfærin heldur beysin, meðan

pállinn var eina járnverkfærið (fyrir utan járnkarla, sem tilheyrðu

graftólabúnaði kírkna), en rekur allar úr tré með pjáturvari að framan,

þegar best lét. Ekki hefði það heldur verið nein skrautsýning að sjá

klyfjalestina silast þessa löngu leið, vinnumennina oft gegndrepa og

karga, en marga hesta meidda, enda varla búna að ná sér eftir útigang

á síðasta vetri. Eins og á stóð, var það íslendingum ofraun og Dönum,

stjórnvöldum eða fyrirtækjum, ekki ætlandi sú ofrausn að leggja

kerrufæran veg frá Akureyri eða Húsavík inn á Bleiksmýrardal, hvað

þá að gera bændum kleift að eignast kerrur og aktygi í einu vetfangi.

Það hefði orðið meiri breyting en sögur fara af á þeim tímum. Postu-

línsiðnaðurinn hefði aldrei risið undir þeim kostnaði. Það væri þá

helst, að Skúli Magnússon hefði getað talið dönskum stjórnvöldum trú

um, að hér væri arðvænlegt fyrirtæki í augsýn. Bændur hefðu e.t.v.

fengið einhverja hungurlús fyrir að leggja til vinnumenn og hesta, en

hefðu vafalaust haft miklu meira upp úr því að senda vinnumennina til

fiskjar út á Eyjafjörð á sama tíma, ef ekki hefði verið því meiri ör-

deyða til sjávarins. Hagur vinnumannsins hefði í engu breytst. Hann

var á föstu kaupi bóndans og bundinn vistarbandi. Þó var það að öðru