Gripla

						52                                                   GRIPLA

1.2. Um Örvar-Odds sögu hefur verið skrifað nokkuð mikið frá fíló-

lógísku sjónarmiði - varðandi þróun efnis, uppruna ýmissa mótífa,

tengsl við aðrar sögur o.s.frv. - en þegar leitað er upplýsinga um bók-

menntasögulega afstöðu hennar, eru kostir ekki eins góðir. Hún er

yfirleitt talin til fornaldarsagna og þykir sérstaklega gott dæmi þeirrar

tegundar sem kallast 'víkingasögur'; en eins og kunnugt er, er fornald-

arsögum oft skipt í þrennt: hetju-, víkinga- og ævintýrasögur.

Innan þessa ramma hefur Örvar-Odds saga einkum verið skoðuð

sem meira eða minna heilsteypt 'listaverk', og þeir fáu fræðimenn sem

á einhvern hátt hafa túlkað hana bókmenntafræðilega hafa yfirleitt lít-

ið hirt um muninn milli eldri og yngri gerðar eða innri mótsetningar

sem einkum er að finna í yngri gerðinni. R.C. Boer lagði á sínum tíma

aðaláhersluna á eldri gerðina, en taldi hinar gerðirnar afbakanir sem

stöfuðu aðallega af því að þarflausu og óviðkomandi efni hefði verið

skotið inn í upprunalega textann (Orvar-Odds saga 1892, bls. VII-XI).

Jan de Vries (1964-67, II, bls. 483-87) nefnir alls ekkert um mismun-

andi gerðir, en Hermann Pálsson og Paul Edwards (Pálsson-Edwards

1971) styðjast eingöngu við yngri gerðina í sinni greinargerð um höfuð-

atriði þess sem þeir kalla 'legendary fiction'. Sá sem gerir sér skýrasta

grein fyrir gildi eldri og yngri gerða frá sjónarmiði söguþróunar, bæði

þessarar sérstöku sögu og fornaldarsagna yfirleitt, er kannski Guðni

Jónsson, sem skrifar í formála sínum 1943 (bls. XIX): 'Handrit Örvar-

Odds sögu gefa mjög fróðlega hugmynd um fornaldarsögu á sköpunar-

stigi.' Reyndar virðist Finnur Jónsson þegar hafa verið svipaðrar skoð-

unar, þegar hann skrifar í bókmenntasögu sinni:

Sagaen er i yngre hándskrifter stærkt bearbejdet og udvidet med

æventyr og udmalinger (jættehistorier og lignende), hvor man

meget lærerigt kan iagttage, hvorledes det ene lag ligesom f0jes

til efter det andet (Finnur Jónsson 1920-24, II, bls. 806-809).

1.3. Eins og má skilja af því sem hér hefur verið sagt, hafa menn hing-

að til varla gert neina tilraun til að túlka texta Örvar-Odds sögu í

heild, en ýtarlegustu rannsókn einstakra atriða má finna hjá Hermanni

Pálssyni og Paul Edwards (1971). (Mjög áhugaverð, en efnislega tak-

mörkuð er einnig grein Lönnroths 1979.) Þessir höfundar eru þeirrar

skoðunar að Oddur sé einhver fjölþættasta og forvitnilegasta hetja í

fornaldarsögum - eins konar blendingur eða samruni ólíkra eiginleika