Gripla

						60                                                   GRIPLA

berserkjum, illum öndum og öðrum fjölkunnugum og yfirnáttúrlegum

verum, sem reyna að fyrirfara hetjunum; magískum hlutum eins og

örvunum Gusisnautum sem fljúga aftur á streng af sjálfu sér, eða

skyrtunni sem ekkert bítur á; yfirnáttúrlegum fyrirbærum og gjörning-

um eins og fárviðri sem Finnar búa til o.s.frv. - ef við bætum öllu

þessu við, þá reynist Örvar-Odds saga vera nærri því fullkomin ævin-

týrasaga, þar sem allt gerist í fjarlægri veröld og þar sem gilda allt önn-

ur lögmál rúms og tíma heldur en í íslendingasögum.

Ég get hugsað mér, að þær sögur sem voru sagðar á Reykjahólum

1119 hafi verið af svipuðu tagi sem þessi eldri gerð Örvar-Odds sögu.

Áhugi á hetjulífi, á ferðum um fjarlæg lönd, hugsjónir um drengskap

og göfuglyndi, en einnig hugmyndir um gæfumennsku og forlög sköp-

uðu þær forsendur sem þurfti til þess að semja sögur, sem sögðu frá

heimi sem lá langt fyrir utan þann takmarkaða veruleika sem menn

lifðu í bæði í byrjun 12. aldar og ennþá fremur í lok 13. aldar.

3. En lítum nú á yngri gerð Örvar-Odds sögu til þess að sjá, hvernig

sagan hefur þróast á hér um bil 100 til 150 árum! Hér mun vera best að

styðjast við A/B-gerðina, en milli S og A/B liggur enn eitt skinnhand-

rit, M, sem hefur nokkrar, en þó takmarkaðar breytingar gagnvart S.

Til M-gerðar mun ekki tekið tillit nema í fáeinum tilfellum.

3.1. Fljótséð er að A/B-gerðin er mun lengri en S. Meðal annars

geymir hún alla ævidrápu Odds og langa nafnaskrá í kvæði Hjálmars,

en ég mun ekki fara út í þá sálma, heldur takmarka mig við breytingar

á óbundnu máli.

Fyrir koma styttingar í einstökum minniháttar atriðum - t.d. er

sleppt skýringunni á drápi skjaldmeyjar í Bjálkalandsförinni (að hún

þorði ekki að hlaupa yfir fenið) - en miklu meira ber á því að textinn

sé aukinn, og eru slíkar breytingar af ýmsu tagi:

3.1.1.  Frásögn af einstökum atriðum getur verið ýtarlegri. T.d. er

meira sagt frá Bjálkalandsför; í 26. kapítula fjölgar veðmálunum úr

tveimur í þrjú, o.s.frv.

3.1.2.  Sama mótíf sem fram kemur í S, birtist aftur í yngri gerðinni,

en í gerbreyttu formi. Þegar þeir Oddur eru búnir að herja 'um Val-

land, Frakkland og Helsingjaland', fara þeir í A/B næstum beinleiðis

til Akvitaníu; Oddur er skírður þar, fer frá kumpánum sínum, sér dráp

biskups og hefnir hans og fer þaðan beint austur á Jórsalaland - með