Gripla

						64                                                   GRIPLA

tæklegri eða yfirborðslegri og kemur það stundum þegar fram í M.

Gott dæmi þess er samtal Odds og Háreks hjá Herrauði, þar sem

skapraun Odds (harmur vegna vinamissis og tilfinning fyrir elli) kemur

skýrt fram í S, en vantar alveg í A/B og M.

Hins vegar getur stfllinn í A/B stundum verið grófari og óheflaðri.

T.d. segir Oddur við Ölvöru: 'Hvað tröll veistu til þess?' og eftir mis-

heppnaða sundkeppni Sigurðar og Sjólfs 'kastar hann þeim upp á land'

í staðinn fyrir 'flytur þá nú til lands'.

3.3.4. Eins og sjá má af því sem sagt var hér á undan um ástarlýsing-

ar í sögunni, virðist yfirleitt ekki vera mikið um áhrif frá riddaralífi og

riddarahugsjónum. Má þó vera að nokkuð grilli í sögusvið riddara-

sagna, þegar sagt er frá Akvitaníu og kannski einnig í frásögnum af

konungsborg Herrauðs. Fyrirmynd riddarans má ef til vill að nokkru

leyti sjá í framkomu Odds, þegar hann fer að eldast og sest um kyrrt.

Stöku sinnum má finna áhrif frá 'lærðum stíl', t.d. í notkun hluttaks-

orða í staðinn fyrir aukasetningar, eða í orðasamböndum eins og 'þinn

vegur og virðing', 'um sker og um skóga, eyjar og andnes'; og alveg

víst má telja að A/B-gerðin hafi tekið upp mótíf og efnisatriði úr nýrri

alþjóðabókmenntum (eitt dæmi er, að Oddur rífur alla ásjónuna af

Ögmundi, sem á sér hliðstæðu í þýska kvæðinu Salman und Morolf,

sjá Naumann 1978, aths. 43). En þó að nýjungar í stíl, mótífum, efni

og frásagnarhætti séu ekki eins áberandi og í riddarasögum, þykir mér

þróun sögunnar frá eldri til yngri gerðar merkileg, meira að segja

dæmigerð.

4. Það er vissulega alveg rétt sem R.C. Boer segir í yfirliti sínu yfir

handrit Örvar-Odds sögu 1888, að sagan hafi upprunalega verið til-

tölulega raunsæ, en hafi í yngri gerðum breyst samkvæmt smekk seinni

tíma. Lítum því enn einu sinni sem fljótast yfir þróun hennar í heild og

reynum að skilja meginatriði hennar.

4.1. Eins og flestir fræðimenn munu álíta, er sögulegur kjarni í Örv-

ar-Odds sögu: hjá Saxo Grammaticus kemur fyrir einhver 'Jathriae

regulus Oddo' og Sögubrot af nokkrum fornkonungum í Dana- og

Svíaveldi nefnir 'Odd víðförla af Jaðri'. Það getur vel verið, að einhver

smákonungur frá Suðvestur-Noregi, nefndur Oddur, hafi (ef til vill á

9. öld) farið Bjarmalandsför og kannski víðar um heim og að hann hafi

orðið frægur sem víkingur og bogaskytta. Munnmæli eða munnmæla-