Gripla

						BRANDS ÞÁTTUR ÖRVA                                        127

hin eru að verulegu leyti skáldskapur. Um samband Brands þáttar örva

og Haralds sögu harðráða í Morkinskinnu verður ekki rætt hér, heldur

verður farið með hvort um sig sem sjálfstætt rit, enda þótt Brands þátt-

ur sé óneitanlega hluti af sögu Haralds. Engin ástæða er til að ætla, að

höfundar Brands þáttar og Bandamanna sögu hafi þekkt neinar munn-

legar arfsagnir um úrskurði frá elleftu öld þess eðlis að þeir Skegg-

Broddi á Hofi í Vopnafirði og Brandur úr Vatnsfirði hafi verið vel

fallnir til konungs heldur mun þetta vera þegið úr eldri ritum, einkum

þó Hungurvöku. Skal þessu næst hyggja að Hungurvöku og áhrifum

hennar á áðurnefnd rit.

A.  Haralds saga harðráða tekur ummælin um Gizur í Hungurvöku

að hann 'mundi bezt til fallinn að bera hvert tignarnafn sem hann hlyti'

og stílfærir þau; er það mjög í þeim hetjuanda sem sérkennir Haralds

sögu að víkingahöfðingja er skipað við hliðina á konungi og biskupi; í

öðrum ritum er víkingahöfðingi naumast talinn til tignarnafna. En auk

þeirra orða sem Hungurvaka eignar Haraldi um Gizur, þá leggur hún

aðra dóma um biskup sem höfundur Haralds sögu kann að hafa haft í

huga:

Hann tók tign og virðing svo mikla þegar snemmendis biskups-

dóms síns, og svo vildi hver maður sitja og standa sem hann

bauð, ungur og gamall, sæll og fátækur, konur og karlar, og var

rétt að segja, að hann var bæði konungur og biskup yfir landinu

meðan hann lifði. (Hv. 85).

Það hefir og verið allra vitra manna mál, að hann hafi af guðs

góðgift og sjálfs sinni atgervi göfgastur maður verið á íslandi

bæði lærðra manna og ólærðra. (Hv. 90).

Orð Döllu Þorvaldsdóttur í ísleifs þætti hníga í sömu átt: 'Ég hefi þá

metnaðargirnd að eiga hinn bezta manninn og hinn göfgasta soninn

með honum er á íslandi mun fæðast.' (ísl.þ. 23).

B.  Brands þáttur örva. Orðalag á setningu um hæfni Brands til kon-

ungs minnir nokkuð á Hungurvöku en er nauðalfkt Bandamanna sögu,

þ-e. Konungsbók; Möðruvallabók er frábrugðin. Þetta sést greinilega,

þegar rit eru borin saman:

Hungurvaka

Haraldur konungur . . . mælti . . . þeim orðum . . . að honum kvaðst