Gripla

						206                                                 GRIPLA

verið þýtt í þeim tilgangi að fella það inn í safnið, en líklegra þykir að

flestir þættir Karlamagnús sögu hafi verið þýddir til að standa sem ein-

stök verk og óháð og hafi þeim ekki verið safnað fyrr en síðar.6

Svissneski fræðimaðurinn Paul Aebischer gerði á sínum tíma saman-

burð á Le Voyage de Charlemagne og Jórsalaferð og komst að þeirri

niðurstöðu að frönskukunnátta þýðandans hefði verið bágborin: 'nous

savons désormais que ces suppressions sont surtout commandées par

le fait que le traducteur n'était pas á la hauteur de sa táche, qu'il

n'avait qu'une connaissance limitée du vocabulaire francais'.7 Nú er

ekki víst að slíkar breytingar á frumtextanum stafi af vankunnáttu þýð-

anda í franskri tungu, heldur geta aðrar ástæður búið að baki.

Aebischer gerir miklar nákvæmniskröfur til þýðandans, kröfur sem

fáir könnuðust við á miðöldum. Hann virðist gleyma að þýðandinn

stóð frammi fyrir þeim vanda að snúa á óbundið mál ljóðtexta og á

þann hátt að í hinum nýja búningi, sögunni, yrði textinn auðskilinn og

læsilegur.

Norski fræðimaðurinn E.F. Halvorsen segir um norrænu þýðinguna

að í henni séu 'practically no additions and few omissions'.8 Virðist

hann vera á svipuðu máli og þýski fræðimaðurinn Koschwitz, sem

Aebischer álítur að hafi verið 'trop bienveillant' í mati sínu á norrænu

þýðingunni.9

Hér á eftir mun ég í stórum dráttum gera samanburð á Le Voyage de

Charlemagne og Jórsalaferð. Reyni ég að kanna hversu nákvæm þýð-

ingin sé og hvort fullyrðingar Aebischers eða Halvorsens eigi við rök

að styðjast. Einnig verður reynt að athuga hver sé skilningur þýðand-

ans á því verki sem hann þýðir, en eins og greint var frá hér að framan

ber fræðimönnum ekki saman um hvernig eigi að túlka það.

Og hefst hér samanburðurinn.

Kvæðið byrjar á aðfaraorðum sem eru einskonar titill: 'Ci comence

le liuere cumment charels de fraunce voiet in ierhusalem Et pur parols

6  Sjá Skárup, tilv. rit, bls. 334.

7  Aebischer, Versions norroises, bls. 73.

8  E.F. Halvorsen, The Norse Version ofthe Chanson de Roland, (Bibliotheca Arna-

magnæana XIX), 1959, bls. 56.

9  Aebischer, tilv. rit, bls. 72.