Gripla

						214                                                 GRIPLA

hegðun hans? Ég hallast að síðari skýringunni. Þegar Karlamagnús

leggst á bæn sýnir hann lítillæti og auðmýkt, en að bæninni lokinni tek-

ur hann sér sæti í þeim æðsta stóli sem til er. Og verður hrokinn auð-

mýktinni yfirsterkari.

Þessa ósamræmis gætir þegar í fari Karlamagnúsar í lok fyrsta kafla

þegar hann kveðst ætla til Jórsala að vitja grafar drottins, en segir jafn-

framt að hann vilji hér með sækja fund Miklagarðskeisara. Hið sama

er uppi á teningnum þegar Karlamagnús kynnir sig fyrir patríarka.

Hann segir: 'tólf konunga hefi ek undir mik lagða, en nú leita ek ins

þrettánda.' En svo bætir hann við: 'en för mín var sú hingat at sækja

helga dóma.'32 Eru þessar tvær athafnir fyllilega samræmanlegar? Húg-

on er svo þrettándi konungurinn sem Karlamagnús leggur undir sig. Á

hinn bóginn er Karlamagnús þrettándi höfðinginn sem Gyðingurinn

sér í kirkjunni. Þannig er á það minnt að þessir tveir konungar eru

hliðstæður.

En hliðstæðurnar eru fleiri og margbrotnari. Karlamagnús minnir

auðvitað á Krist og kemur það skýrt fram í því sem Gyðingurinn segir

við patríarka: 'at þar er guð sjálfr ok hans tólf postular.'33 En þess ber

að gæta að Gyðingurinn er skopleg persóna34 og því hæpið að taka

hann alvarlega. En svipuð hugmynd kemur fram hjá patríarka þegar

hann segir við Karlamagnús: 'ok þú hefir nú sezt í þat sæti, er dróttinn

várr sat í, ok fyrir því skaltu heita yfirkonungr allra annarra konunga

jarðligra.'35 Orðið 'jarðligra' er ekki að finna í kvæðinu og má vera að

þýðandi hafi viljað fyrirbyggja að hann yrði ásakaður um 'guðlast'. I

sögunni er það augljóst að Karlamagnús verður yfirkonungur vegna

þess eins að hann settist í stól drottins (lok fyrir því skaltu heita yfir-

konungr'). Þetta orsakasamhengi er ekki jafn auðsætt í kvæðinu: 'Sis

as en la chaere u sist meimes Deus:/ Aies nun Charlejmaine] sur tuz

reis curunez!' (w. 157-58).36 Samræður Gyðingsins við patríarka, þeg-

ar hann skýrir honum frá því að hann hafi séð guð, eru því einskonar

fyrirboði þess að patríarki útnefnir Karlamagnús yfirkonung. Er sá fyr-

32  Unger, bls. 469.

33  Unger, bls 468.

Sjá Aebischer, Versions norroises, bls. 163. Neuscháfer, 'Le Voyage de Charle-

magne en Orient,' bls. 87.

35 Unger, bls. 469.

Le Voyage de Charlemagne: í þann stól hefurðu sest er sjálfur guð sat í.l Heita

skaltu Karl[amagnús] og krýndur vera yfir alla konunga aðra.