Gripla

						222                                                       GRIPLA

re dure' (v. 324).55 Varla hefur hann sleppt orðinu er Villifer af Oren-

ge56 tilkynnir viðstöddum að hefðu Bertram og hann arðurinn heima á

Frakklandi mundu þeir brjóta hann allan sundur með hömrum (w.

326-28). Þessi yfirlýsing virðist gegna tvennskonar hlutverki. Hún sýn-

ir að maðurinn er óheflaður, en einnig býr hún lesandann/áheyr-

andann undir þau 'skemmdarverk' sem Frakkar eiga eftir að vinna í

Miklagarði, bæði í orðum og með athæfi sínu.

Miklagarðsriddarar og meyjar fríðar skemmta sér í görðum keis-

arans, í umhverfi sem minnir á 'le roman courtois',57 á meðan hann

sjálfur stritar við arðurinn. Dáist sögumaður að því, bæði í kvæðinu og

í sögunni, hve leikinn hann er í að búa til beinar rákir. Aldrei hefur

það þótt við kónga hæfi að fara á eftir uxum og múlösnum, jafnvel

þótt sá kóngur sitji á gullstóli og stýri skepnunum með gullvendi. Mun

lýsingunni ætlað að laða fram bros.

Karlamagnús kynnir sig fyrir Húgoni og segir til nafns, kveðst vera

konungur af Frakklandi, en keisari af Rómaborg (síðastnefnt atriði er

ekki að finna í kvæðinu). En síðan heldur hann áfram: 'ek sótta Jór-

salaborg, en nú em ek kominn þín at vitja.'581 kvæðinu segir hann: 'Jo

ai nun Carlemaines, Rollant si est mis nés; / Venc de Jerusalem, si

m'en voil retorner: / Vus e vostre barnage voil veér volenters' (w.

307-9).59 Eins og komið hefur fram er frásögn sögunnar knappari en

frásögn kvæðisins. Frásagnarhraði sögunnar gerir það stundum að

verkum að tónninn í henni verður nálægur og allt að því kumpánlegur.

Er enginn vafi á því að það er með ráðnum hug gert til að hið skoplega

komi skýrar fram.

Ekki er greint frá því í sögunni að Húgon láti konu sína klæðast sínu

besta skarti (w. 331-32), ekki að Karlamagnús stígi af baki við marm-

aratröppur og hlaupi svo upp tröppurnar inn í höllina (w. 334—35),

ekki að riddararnir sjö þúsund í höllinni skemmti sér við skáktafl (ef til

Le Voyage de Charlemagne: aldrei mun finnast þjófur á landi mínu meöan það er

til.

Ég nota mannanöfn eins og þau koma fyrir í sögunni.

Sjá Martín de Riquer, Les chansons de geste francaises, 2e édition, 1968, bls. 204.

Neuscháfer, 'Le Voyage de Charlemagne,' bls. 90.

58 Unger, bls. 471.

Le Voyage de Charlemagne: Nafn mitt er Karlamagnús og er hann Rollant frændi

minn./ Ég er á leið heim til mín frá Jórsölum./ Og vildi gjarnan kynnast þér og mönnum

þínum.