228 GRIPLA öðrum. En því er ekki að neita að 'formúla' þýðandans hefur þau áhrif að svo virðist sem Frakkar hafi margoft leikið þennan leik áður. I kvæðinu verður leikurinn til um leið og lesið er eða hlustað. Ekki er á það minnst í sögunni að Frakkar séu orðnir drukknir þeg- ar þeir ganga til náða (v. 447) og kemur það atriði ekki fram fyrr en síðar. í kvæðinu líta Frakkar girndaraugum höll Húgons og ríkidæmi hans, í sögunni ágirnast þeir rfki hans allt og biðja guð að Karla- magnús hefði unnið það með fræknleik sínum. Og ekki eru þeir fyrr búnir í sögunni að minnast á fræknleik hans en Karlamagnús fer að grobba. Það er hann oft búinn að gera, beint eða óbeint, í þessari frá- sögu. 'Gabb' Karlamagnúsar er allnákvæmlega þýtt, nema felld er brott ljóðlína 463. í kvæðinu ætlar Rollant að blása svo fast í ólífantinn, sem hann hyggst fá að láni hjá keisaranum, að ekki aðeins hendist borgarhliðin upp á gátt, heldur snúist yfirhöfn keisarans við á honum og hár hans og skegg brenni upp (w. 479-81). í sögunni ætlar Rollant að blása klæðin af Húgoni og hárið og skeggið með! 'Gabb' Rollants í sögunni niðurlægir Húgon meir en það gerir í kvæðinu. Njósnarmaður situr í felum og talar við sjálfan sig. Hann svarar 'gabbi' Karlamagnúsar með þessum orðum: 'Par Deu . . . fort estes e membret! Fols fud li reis Hugun quant vus prestat ostel. Si anuit meis vus oi de folie parler, Al matin, par sun l'albe, vus ferai cungeér!' (w. 465-68).m I sögunni segir hann: Mikill ertu ok sterkligr, ok úvitrliga gerði keisari, er hann veitti yðr þetta herbergi, ok skal hann þetta vita áðr dagr kemr á morgun.81 Ljóðlína 467 er felld niður. 'Gabbi' Rollants svarar njósnarmaður á þennan veg: Le Voyage de Charlemagne: Það veit guð . . . að mikill ertu og sterkur! Heimskur var Húgon konungur þegar hann veitti þér gistingu. Ef ég heyri þig mæla meiri heimsku í kvöld, skaltu verða að snauta burt í dögun! 81 Unger, bls. 473.