JÓRSALAFERÐ 235 Herlið Húgons er mannfærra í sögunni en í kvæðinu, aðeins þúsund manns. í þessum kafla sögunnar eru felldar niður 2 ljóðlínur. Ljóðlínur 638-661, kap. 13. Þegar Karlamagnús kemur úr kirkju, eftir að hafa hlýtt á messu, og þeir tólf jafningjar, kallar Húgon til þeirra og spyr hvers vegna þeir hafi hæðst að honum. Heimtar hann að þeir fremji göbb sín, en geri þeir það ekki skulu þeir verða höfðinu styttri. Karlamagnús verður skelfingu Iostinn, lítur til Frankismanna og segir að þeir hafi verið drukknir og muni hafa verið njósnað um þá. Sé það siður í París og Chartres að gabba þegar menn eru háttaðir. Þegar jafningjar ganga út úr kirkjunni er sagt í kvæðinu að þeir séu drengir góðir ('les feres cumpanies', v. 639) og hafi Karlamagnús geng- ið í broddi fylkingar því að hann sé þeirra voldugastur ('car il est li plus riches', v. 640). Á hvorugt þessara atriða er minnst í sögunni. Á hinn bóginn kemur þar fram, en ekki í kvæðinu, að Húgon hafi komið gangandi móti Karlamagnúsi og mælt til hans 'hörðum orðum'. Þegar Karlamagnús heyrir ásakanir Húgons óttast hann um líf sitt ('si se creinst de sa vie', v. 648). Viðbrögð hans í sögunni eru önnur: 'En Karlamagnúsi konungi rann nökkut þessi ræða í skap."00 Ekki minnkar í honum rostinn. Hann lítur til Frankismanna, 'les feres compaignies' (v. 649). Er þeirri lýsingu sleppt í sögunni. Þýðandi er trúr hlutleysis- afstöðu sinni og reynir ekki að hafa áhrif á lesanda eða áheyranda með því að nota 'ágengar' lýsingar. Del vin e del claret fumes er sair tuz ivres. Jo quid que li reis out en sa cambre s'espie (w. 650-51).1M Horrent er þeirrar skoðunar að Karlamagnús segi þetta a parte og beini hvorki máli sínu að Frökkum né að Húgoni.102 í sögunni er það 100 Unger, bls. 477. 1 Le Voyage de Charlemagne: Við urðum drukknir allir í gær af víni og klare. Hygg ég að konungur hafi sett njósnarmann sinn í herbergið. Horrent, Le pélerinage de Charlemagne, bls. 87.