JÓRSALAFERÐ 245 ur með. Hinum helgidómunum dreifir hann um ríki sitt. Drottn- ing fellur til fóta Karlamagnúsi. í sögunni er sagt frá því að þegar Karlamagnús kom til Parísar, 'þá var þar mikill fagnaðr landsfólki öllu af hans tilkvámu.'131 Ekki er minnst á atriði þetta í kvæðinu. Hins vegar er þar sagt að Karlamagnús hafi gert bæn sína í Saint-Denis kirkju (v. 863), þe. kirkju heilags Dionisii, en ekki er þeirrar bænagerðar getið í sögunni, né er heldur getið altarisins sem Karlamagnús leggur þyrnikórónuna á og naglann (v. 866). I sögunni er aðeins sagt að hann 'ofraði þar kórónu dróttins várs ok nagla þeim er dróttinn várr var krossfestr með, ok marga aðra helga dóma.'132 í kvæðinu varpar drottning sér við fætur hans (v. 868), en í sögunni lætur hún sér nægja að biðja sér miskunnar 'fyrir mismæli sitt'. Karla- magnús fyrirgefur henni bræði hennar ('sun mautalent', v. 869), sakir ástar hans á gröfinni helgu sem hann hafði veitt lotningu ('pur l'amur del sepulcre que il ad aúret', v. 870). í sögunni fyrirgefur Karlamagnús drottningu sinni 'fyrir lof hins helga kross ok heilagra staða, er hann hafði vitjat.'133 Sem fyrr gætir hjá honum ósamræmis. Raunar fyrirgef- ur hann konu sinni vegna þess að hann er ánægður yfir að hafa sigrað Húgon og borið kórónu sína hærra en hann.134 Karlamagnús er samur við sig. Frásögnin endar á þeim stað þar sem hún byrjaði. Hringurinn lokast. í þessum kafla sögunnar eru felldar brott 2 ljóðlínur. Ljóst má vera orðið að hinn norræni þýðandi Le Voyage de Charle- magne en Oríent fylgir ekki frumtextanum út í æsar. Þýðir ekki af vélrænni nákvæmni. Engu að síður setur hann þýðingunni vissar skorður og verður ekki sagt um hana að hún sé fálmkennd eða tilvilj- unum háð. Nokkrar þeirra breytinga sem gerðar eru á frásögn kvæðisins í þýð- ingunni má að líkindum rekja til seinni tíma eftirritara, en samt sem áður er ekki ástæða til að ætla annað en íslensku handritin (einkum A- gerðin) gefi af henni góða mynd. Kemst frásögn kvæðisins allnákvæm- 131 Unger, bls. 482. 132 Unger, bls. 482. 133 134 Unger, bls. 483. Sjá Horrent, Le pélerinage de Charlemagne, bls. 113.