Gripla

						JÓRSALAFERÐ                                           249

inu. Sést það glögglega á samræðum hennar og Olivers. Pó er dregið

úr tilfinningum hennar og ástleitni (sbr. bls. 238-39, 243).

Breytingar þessar sem gerðar eru á persónum kvæðisins í sögunni

eru þó aðeins áherslubreytingar. Kjarni persónanna varðveitist

óbreyttur.

Er þá komið að spurningunni: Hver er skilningur þýðandans á því

verki sem hann þýðir? Hvaða merkingu vill hann gefa því á norrænni

tungu?

Ekki er vitað um ritunartíma kvæðisins, eða réttara sagt, ekki eru

fræðimenn sammála um hann. Mun kvæðið hafa verið komið til ára

sinna þegar því var snúið á norrænu. Þau frönsku bókmenntaverk sem

þýdd voru í Noregi á dögum Hákonar Hákonarsonar voru flest frá 12.

öld og þess vegna ekki lengur 'nýjasta tíska'. Gjarnan er sagt um bók-

menntaverk að þau séu háð stað og stund, en þegar nokkur tími sé lið-

inn frá ritun þeirra, öðlist þau almennari merkingu í hugum manna en

þeim upprunalega var ætlað. Mér virðist að túlkun þýðanda á kvæð-

inu, eins og hún liggur fyrir í Jórsalaferð, sé reist á nokkuð almennum

forsendum. Hins vegar er ég ekki viss um að hún fjarlægist mjög upp-

haflega merkingu þess.

Sá hluti kvæðisins sem nákvæmast er þýddur í sögunni er frásögnin

af 'gabbi' Frankismanna í Miklagarði. Þýðandi leggur sig fram um að

gera hana sem hnyttilegasta. Má af þessu ráða að hann álíti að þetta sé

mikilvægasti hluti frásagnarinnar.

En er kvæðið allt í hans augum tómt glens og gaman? Hvað skal

segja um dvöl Karlamagnúsar í Jórsölum? Og um helgidómana?

Eins og áður er komið fram er frásögnin um þá hlutlaus. Hlutleysi

þetta, einnig lýsingin á því hvernig Gyðingar eignast seinasta helgi-

dóminn sem talinn er upp (skó Maríu), svo og setningin sem rekur

endahnútinn á upptalninguna ('eigi féngu þeir fleira', sjá bls. 218) eru

atriði sem benda til þess að þýðandi taki ekki frásögu þessa alvarlega.

Hið sama má segja um samskipti Karlamagnúsar og patríarka. Þeim er

lýst sem togstreitu og jafnvægislist. Mun sagan eiga að vera grín frá

upphafi til enda. En er um að ræða grín grínsins vegna? Eða felst í því

nokkur alvara? Mér er nær að halda að svo sé.

I sögunni er teflt fram tveimur valdamiklum konungum og eru báðir

ríkir vel. Annar leitar hins til að fara við hann í mannjöfnuð. Má því

ætla að konungarnir séu nokkurskonar hliðstæður. Þrátt fyrir valdið,

þrátt fyrir gull sitt og silfur vill Karlamagnús fá meira, og er haldinn