Gripla

						OLD NORSE RELIGION IN THE SAGAS OF ICELANDERS           321

author's own time. The practices in question are similar to those al-

ready discussed in connection with Víga-Glúm,s saga. Superstitious

practices are allowed to operate as a motive force in the story, while a

traditional pattern associated with the god Frey lies in the background,

inactive for the most part. We may think that this traditional pattern

was formulated in the days of Norse paganism, when Frey was still a

potent and living god.

Translated by Joan Turville-Petre

AGRIP

íslendingasögur eru torræðar og vandmeðfarnar heimildir um norræna trú. Því

ber nauðsyn til, áður en litið er á slík dæmi í sögunum, að hyggja að rannsókn-

arsögu síðustu áratuga og líta á niðurstöður fremstu vísindamanna um hvernig

íslendingasögur séu til orðnar. Fyrir þá rannsókn sem hér er gerð skiptir

mestu máli hvort gera megi ráð fyrir gömlum sagnleifum í sögunum sem hugs-

anlega væru frá dögum norrænnar trúar.

í formála Egils sögu árið 1933, sem var stefnumótandi fyrir viðhorf útgef-

enda íslenzkra fornrita, segir Sigurður Nordal, að meginefni margra íslend-

ingasagna sé sótt í munnlegar frásögur, en sögurnar séu verk höfunda sem hafi

farið frjálslega með efni sitt. í verkum Snorra Sturlusonar nái sagnaritunin

fyllstu samræmi vísinda og listar. Sama grundvallarviðhorf til íslendingasagna

setti Sigurður Nordal einnig fram í Nordisk kultur tuttugu árum síðar. Þar seg-

ir hann, að meginhluti íslendingasagna byggi að meira eða minna leyti á arf-

sögnum. Meira vafamál telur hann um arfsagnirnar hvað sumar yngri sögurnar

varðar, en í þeim hópi eru Hrafnkels saga og Njáls saga. í ritgerð um Hrafn-

kels sögu hafði Sigurður Nordal einnig varað við því að heimfæra þær niður-

stöður sem hann komst þar að á önnur verk.

Sigurður Nordal var frumkvöðull og brautryðjandi hins svonefnda 'íslenska

skóla', sem kom fram sem arftaki 'bókfestu-' og 'sagnfestukenninga', og var

mikils ráðandi um miðja öldina og gætir allt fram á þennan dag. Af talsmönn-

um þess skóla utan íslands má sérstaklega nefna Dag Strömbáck og Gabriel

Turville-Petre. í nýlegu yfirlitsriti um íslendingasögur heldur Jónas Kristj-

ánsson fram svipuðum viðhorfum og hér hafa verið rakin. Hann gerir grein

fyrir kenningum um íslendingasögur er fram hafa komið á síðustu áratugum

og telur höfunda þeirra alla kunna að hafa nokkuð til síns máls. En hann bætir

við, að einstrengingsleg fastheldni við einstakar kenningar leiði menn á villi-

götur, því að höfundar íslendingasagna séu bundnir í annan skó af ætlunar-

verki sagnanna og heimildum sínum, sögnum, bundnu máli og eldri ritum.