Gripla

						322                                                 GRIPLA

Torvelt er að færa rök að hugsanlegum aldri munnmælasagna í íslendinga-

sögum. Þau tímamörk sem helst verður tekið mið af eru kristnitakan. Þá vakn-

ar sú spurning, hvort unnt sé að leiða líkur að því, að enn megi finna í sögun-

um sagnamunstur er beri þess einkenni að hafa orðið til fyrir kristnitöku.

í Víga-Glúms sögu eru nokkrar frásagnir um samskipti Víga-Glúms og

Freys. Víga-Glúmur vanhelgar það sem guðinum tilheyrir og guðinum er færð

fórn til að koma Víga-Glúmi frá Þverá. Niðurstaðan verður sú, að Víga-Glúm-

ur verður að láta jörðina af hendi. Hér er til staðar innra samhengi orsaka og

afleiðinga sem gæti borið vitni viðhorfum tíundu aldar. í Víga-Glúms sögu eru

þessi minni þó óvirk og þar eru ýmis atriði úr hjátrú elleftu, tólftu og þrett-

ándu aldar látin fleyta fram atburðarás. Sú staðreynd, að heillegt sagnamunst-

ur úr hugarheimi norrænnar trúar er þrátt fyrir allt enn í sögunni, er veigamikil

röksemd fyrir því, að umræddar sagnir hafi mótast meðan norræn trú var enn

ríkjandi á íslandi.

í Gísla sögu Súrssonar segir frá Freysdýrkun Þorgríms, sem Gísli Súrsson vó

í hjónarekkjunni við lok haustblóts. Frásögn sögunnar dregur fram, að Þor-

grímur hafi engum verið lfkari en Frey á banastundinni. Haugur Þorgríms

hélst þíður og var þakkað Frey. Gísli leit til haugsins og kvað vísu þar sem

hann kom upp um sig. Hér er auðlesið trúarsögulegt samhengi, en þó gegna

þessir atburðir ekki samfelldu hlutverki í sögunni, þar sem atburðarás er borin

uppi af ýmsum hjátrúarfyrirbærum. Hér gæti einnig verið um sagnleif frá tí-

undu öld að ræða, er tekið hefði á sig mynd meðan Freyr var enn lifandi og

virkur guð.