Eimreiðin

						156                              ÞÆTTIR AF EINARI H. KVARAN                   eimiíeidin

móðurinnar. Hér hafði stúdentinn séð stúlkuna sína í fyrsta

sinn og þolað önn fyrir framferði föður hennar og bróður.

Síðar rifjar stúdentinn upp fyrir sér kynnin við guðhrædd-

ustu og um leið grimmustu og hræsnisfylstu konuna, sem

hann hafði þekt; sögu, sem Einar átti eftir að segja á eftir-

minnilegan hátt í »Vistaskifti«. Svo hneykslar stúdentinn með

því að vilja ekki ganga til altaris; það væri hræsni, en fólkið

á bágt með að skilja það sjónarmið. Sjálfur.hneykslast stú-

dentinn á forpokaða embættismanninum, sem selt hefur sál

og sannfæringu fyrir sitt feita embætti.

En vandlætingar-ofsi stúdentsins verður jafn-skammlífur

og lif hans i nautnunum er endabrent. Þá sögu segir hann í

»Ódu til lífsins«:

Far vel þú ileygingslíf,

þú fossandi vinanna straumur,

þið biáeygu brosmildu víf,

þii töfrandi titrandi glaumur,

þú nautnanna disljúfi draumur.

Þú gafst mér það alt, sem þú áttir;

þú tókst alt, sem taka þú máttir.

Ég elska þig sífelt, — en sál mín er þreytt, —

og svo ert þú ekki neitt.

Stúdentinn hefur þannig mist alla trú, ekki aðeins þá, sem

honum var kend til fermingar, heldur einnig trúna á lífið

sjálft, trúna á mannfólkið og trúna á sjálfan sig. Þegar svo

er komið, er honum sama um alt, og hann ræður það af

að slást í för með hræsnurunum og gerast prestur, til að

halda líftórunni.

Sagan er nokkuð sundurlaus, efnið ber hana að nokkru

leyti ofurliði, að nokkru leyti er því óhöndulega niður skipað.

Galli er það til dæmis, að sagan byrjar á stúlkunni, í stað

stúdentsins; en síðan hverfur hún hljóðalaust úr sögunni,

þrátt fyrir það þótt skilja megi, að hjónabandið við unnust-

ann væri henni síður en svo fýsilegt eftir viðkynninguna við

stúdentinn. Það er hið þunga vald almenningsálitsins, sem

svo hefur knúð hana til að breyta gegn boði tilfinninga sinna;

en um þetta vitum við ekkert, nema það sem stúdentinn segir

með almennum orðum.

Verðandi kom út vorið 1882 fyrir tilstilli Tryggva Gunnars-