Eimreiðin

						EIMREIÐIN

Sjálfstæði Islands og sambandslögin.

Eftir Gísla Sveinsson, sýslumann.

Á Alþingi, sem nú hefur setið (1937) hafa allir flokkar

orðið ásáttir um samþykt þingsályktunartillögu um sjálfstœðis-

málið (eða með öðrum orðum um sambandið milli íslands

og Danmerkur) svo hljóðandi:

Alþingi ályktar að fela ríkisstjórninni að undirbúa nú þegar,

í samráði við utanríkismálanefnd, þá tilhögun á meðferð utan-

rikismála, innan lands og utan, sem hezt kann að henta, er

Islendingar neijta uppsagnarákvœðis samhandslaganna og taka

alla meðferð málefna sinna í eigin hendur. Tillögur um mál

þessi séu siðan lagðar fyrir Alþingi.

Þetta er og í samræmi við yíirlýsingu allra þingflokka 1928,

er fyrirspurn var gerð um afstöðu þeirra til væntanlegrar

(endurskoðunar og) uppsagnar sambandslaganna frá 1918.

Þar sem svo ber að líta á, að undirbúningur þessara mála

sé þannig haíinn, er þess hin mesta þörf, að landsmenn allii'

hafi hinn rétta skilning á sögu þeirra og eðli, þ. e. í einu

orði: Sjálfstæðismálsins, sem hefur verið og er annað heiti

á sambandsmáli voru við Dani. — í þessari grein minni

mun ég t fyrsta lagi rekja í stórum dráttum þessa lærdóms-

ríku sögu, sem einkanlega er hinni uppvaxandi kynslóð eigi

svo í minni sem skyldi, og í annan stað mun ég, þar á efth,

lýsa nokkuð ákvæðum hinna gildandi sambandslaga milli

íslands og Danrnerkur, sem almenningi er of lítið kuhnugt um-

Það er alkunna, enda óvefengt, að ísland var í »fornöld«,

er við köllum svo, — þ. e. eftir að hér hafði verið numið

land og lengi síðan, — algerlega sjálfstætt lýðveldi. En á

13. öld gengu íslendingar á hönd Noregskonungi, sem sé

Hákoni hinum gamla Hákonarsyni, 1262—1264. Varð þá til

milli konungs og landsmanna hinn frægi »Gamli sáttmáli«>

og voru síðan fleiri sáttmálar gerðir og endurnýjaðir við

Noregskonunga. Er þetta gerðist, var Noregur konungsríki sér,