Eimreiðin

						176                  SJÁLFSTÆÐI   ÍSLANDS  OG  SAMBANDSLÖGIN      eimreiðin

menn með þjóðinni unnu nú í einum anda, er á leið ófrið-

inn, að sjálfstæðismálunum, og eins þeir, er fylgt höfðu

Uppkastinu fyrrum. En aðstaða Dana varð einnig í milliríkja-

málum þannig, að þeir höfðu margfalda ástæðu til þess að

taka nú liðlega öllum slikum málum gagnvart öðrum, sjálfir

eigi stórir og áttu undir höggi, hvort sjálfstæði þeirra yrði

virt, enda sóttu þeir nú á um að fá hinn danska hluta Suður-

Jóilands á ný til sín heimtan o. s. frv. Voru þeir því nú

orðnir þess fj'sandi, að sambandsmálið yrði á nýjan leik upp

tekið, sem íslendingum flestum þótti þá einnig æskilegt, og

varð það úr, að þing heggja þjóða, Ríkisþing Dana og Al-

þingi íslendinga, skipuðu nefnd þingmanna 1918, til þess að

taka málið fyrir í heild og gera í því úrslita-tillögur.

Það var nú algerlega vitað mál fyrir fram, að þýðingar-

laust væri með öllu að gera tillögur til samningsgerðar milli

íslands og Danmerkur, nema grundvöllurinn væri ótvíræð

réttar-viðurkenning til handa hinni islenzku þjóð; ella var

líklegt, að við lægi skilnaður, og það fyr en seinna. íslend-

ingar höfðu nær ávalt í sjálfstæðisbaráttu sinni, einkum í

öndverðu undir forustu Jóns Sigurðssonar og svo síðast með

stefnu landvarnar- og skilnaðarmanna, haldið því fram, að

þeir hefðu aldrei, gegn um aldirnar, afsalað sér sjálfstæði

sínu, hinu eiginlega ríkisfullveldi, til annarar þjóðar, heldur

aðeins játast konungi á hönd og síðan (ef til vill) viðurkent

hann sem einvaldan, — en þá líka aðeins meðan svo stóð.

Um það, sem konungur ætti nú eftir að afsala aftur til þjóð-

þings af þessu valdi sínu, ættu þeir (íslendingar) við hann

einan, en ekki Dani, hina dönsku stjórn eða hið danska

ríkisþing. — Hér væri því um það eitt að ræða, sem nú yrði

ekki hvikað frá, að þetta áður tilverandi ríkisfullveldi lands-

ins yrði viðurkeni og á því reistir samningar og lög milli

þjóðanna, með öðrum orðum milli þessara tveggja ríkja

(íslands og Danmerkur), óháðra og sjálfstæðra, sem vitan-

lega eftir sem áður gætu haft stórmikið saman að sælda, ef

þau kysu það, að nokkru áfram stjórnmálalegs eðlis, en þó

einkanlega hagsmunalegs og menningarlegs. Þetta varð að

vera uppistaðan við starf hinnar kjörnu nefndar, ef vel átti

að fara, — og þetta varð regndar uppistaðan í öllum samn-