Eimreiðin

						Eimreioin       SJÁLFSTÆÐI   ÍSLANDS   OG   SAMBANDSLÖGIN                  177

lngavefmum. Nefndin (Sambandslaganefndin 1918) bar svo

iram, eftir tiltölulega skamman tíma, frumvarp til íslenzk-

danskra sambandslaga, einróma, og síðan féllust stjórnir

e8gja landanna (ríkjanna) þegar á það, án nokkurra breyt-

lnga, síðla í júlímánuði greint ár. Einnig Alþingi, sem kom

saman til aukafundar 1. sept. um sumarið, vegna þessa máls,

Samþykti þetta sambandslagafrumvarp óbreytt (með öllum at-

kvseðum gegn 1 i hvorri deild), — og loks kom málið til

Pjóðaratkvæðis í október 1918, og féllust kjósendur landsins

a Það með nálega tólfföldum meiri hluta atkvæða. (Ríkisþing

^ana samþykti og frv. að sínum hluta). Og þetta alt gerðist

uraðar en nokkurn hafði órað fyrir.

Samningurinn varð þannig að lögum, sem staðfest voru af

^onungi 30. nóv. 1918 — og gengu i gildi í. dezember sama ár.

Pað vissu nú allir, er til þessara mála þektu, að með þess-

Urn >}Nýja sáttmála«, sambandslögunum, var ekki alt fengið,

seni þjóðin þarfnaðist og landinu var nauðsynlegt, til þess

að vera að fullu frjáls þjóð og sjálfstætt land. En undirstaða

§ umgerð var komin. Nú var um það að gera, hvernig vér

sjálfir bygðum ofan á og fyltum út í.

^g um það, hvernig það hafi tekist á liðnum 18 árum,

Unu nú í dag að vonum ærið skiftar skoðanir. — En ég

Un þessu næst ljTsa með nokkrum orðum höfuð-ákvœðum

^bandslaganna, sem einnig leiddu af sér nýja stjórnarskrá

7~ íyrir konungsríkið ísland (sem það nú hét), — og er hún

fra 1920 (18. maí).

Hin  dansk-íslenzku   Sambandslög  eru  í   7  köílum  og

greinum  og  voru  upphaflega  samin bæði í dönskum og

enzkum texta, sem báðir eru eðlilega jafn-réttháir.

,   • gr.   sambandslaganna ákvarðar,   að  Danmörk og ísland

frjáls og   fullvalda  ríki,   í  sambandi   um   einn og  sama

_  Ung  —  og um  samninginn,   sem þau  gera,   enda skuli

°u- beggJa ríkjanna tekin í heiti (þ. e, titil) konungs.

i...     ' er Þ^'í þegar í upphafi slegið föstu, að í réttarlegu til-

er engiim  munur lengur á löndunum,  Danmörku og ís-

di.  pau  eru Dægj jafn.retthá,  jafn-gildir aðilar,  eru bæði

jals 0g fullvalda; og þau bindur nu ekkert annað saman en

hofðinginn   (konungurinn)   og  það,   sem þau  semja  um.

12