Eimreiðin

						182                  SJÁLFSTÆÐI   ÍSLANDS   OG   SAMBANDSLÖGIN       bimreiðin

Nú urðu báðir aðilar fegnir (1918), að því er virtist, að

fá lausn þessara mála í eitt skifti fyrir öll, því að, eins og

kunnugt er, verður ekkert eins óvinsælt í viðskiftum og sam-

búð og óuppgerðar og óleystar fjármáladeilur. — Hvað sem

segja má um þessa útborgun, (sem var 1 milj. beint hingað

til lands, því að hin miljónin er í Danmörku, þótt með henni

eigi að efla andlegt samband þessara þjóða), hvað sem segja

má um þá upphæð nú, á þeim tíma sem vér brátt nálgumst

20 milj. kr. útgjöld ríkissjóðs á ári, þá er það víst, að

landsmenn  hafa  ekki  kvartað  síðan yfir þessari niðurstöðu.

(15. gr. var áður getið, í sambandi við framkvæmd íslands-

mála í Danmörku).

16.  gr. Hún segir fyrir um, að sett skuli á fót 6 manna

nefnd — Dana og íslendinga, að hálfu hvors —, og er það

hin svo kallaða »ráðgjafarnefnd« eða »lögjafnaðarnefnd((, er

starfað hefur allan sambandslagatimann. Átti hún að vera til

öryggis um, að rétt sé farið með mál þau, er um var samið,

og hagkvæmlega hvorum aðila, svo og önnur löggjafarmál

þessara tveggja þjóða, er varðað gæti hagsmuni þeirra beggja,

o. s. frv.

Það hefur verið mjög í efa dregið, hvort nefnd sem þessi

gæti nokkurt verulegt gagn gert, en hitt er þó víst, að mikill

óþarfi er að láta hana verða til ógagns, sem og trauðla mun

verða sýnt fram á, að hún hafi orðið.

17.  gr. ákveður nú einnig, hvernig með skuli framar fara,

ef ágreiningur rís um skilning sambandslaganna og ekki jafn-

ast milli stjórna ríkjanna. Er það merkisákvæði að því leyti,

að þar er fyrirskipaður gerðardómur, sem sker úr öllum slík-

um misklíðum, meðan sambandið stendur, og ræður í hon-

um afl atkvæða. í þeim dómi skulu vera 4 menn, kosnir að

hálfu af hæstarétti hvors lands; en ef atkvæði falla þar jafnt,

þá skulu úrslitin falin oddamanni, sem stjórnir hinna nor-

rænu þjóðanna, Svía og Norðmanna, eftir beiðni, skipa til þess

á víxl. —

Að ákveða gerðardóma í þrætumálum og hlíta þeim, þykii'

nú mestur aðall allra samninga, ekki aðeins einstaklinga,

heldur einkum meðal heilda og þjóða. Og það hefur lengi

verið  hugsjón  ýmsra  mætra  manna víða um heim,  að þa^