Eimreiðin

						eimreiðin      SJÁLFSTÆÐI   ÍSLANDS  OG  SAMBANDSLÖGIN                  183

fyrirkomulag gæti komist á meðal allra ríkja, og að það tæki

við af ofbeldinu. Þótt þetta eigi nokkuð langt í land, þá er

Þó ekki til neitt, sem eins fylgir réttlætisreglu í meðferð

deilumála og um leið fullu tilliti til allra sér-ástæðna aðilj-

anna. Samt er »hnefinn« enn þá víða rétthærri, þegar heildir

deila, félagsheildir, stéttaheildir, þjóðaheildir, þrátt fyrir alla

svo nefnda menningu. (Um einstaklinga og þeirra ágreinings-

taál gilda alment hinir reglulegu dómstólar). — Til tals kom

Það við sáttmálsgerð Dana og íslendinga 1918, að ágreinings-

rnál og misklíðar yrðu lögð fyrir alþjóðadómstólinn í Haag

(í Hollandi) — sem er fastur gerðardómur milli ríkja, eins

°g menn kannast við (m. a. af hinu fræga dansk-norska

þrætumáli um Grænland fyrir fáum árum); en það þótti þá,

alveg réttilega, alt of viðamikið, því að þau ein mál var lík-

'egt að upp kæmu milli þessara þjóða, Dana og íslendinga,

að útkljá mætti með auðveldara (og ódýrara) hætti, sem sé

eins og sambandslögin sniðu það. Og reynslan hefur líka

fram að þessu — á liðnum 18 árum — verið sú, að ekkert

^ál, ekkert atriði, hefur í sambandsmálunum verið þann veg

Urn þrætt, að ekki hafi orðið jafnað, og þannig aldrei komið

"1 enn, að hinn dansk-íslenzki gerðardómur þyrfti að taka

tu starfa. Enda er ekki nema gott eitt um það að segja. —

Liðinn tími er vitanlega reynslutími, sem ber að læra af

°§> einnig notfæra sér á réttan hátt. Og næsta grein laganna

"endir til þess. í henni eru örlög sambandsins sköpuð.

^S. (jr. segir alt um það, hvað verða má síðar —¦, en það

er endurskoðnn og uppsögn samningsins (sambandslaganna).

J) I fyrsta lagi: Eftir árslok 1940 getur Alþingi (og Ríkisþing

Dana, hvort um sig) krafist þess, að gangskör sé gerð að

endurskoðun laganna.

*) I öðru lagi: Eftir 1943, eða 3 árum eftir endurskoðunar-

kröfu, ef ekki hefur leitt til nýs samnings, má segja upp

sambands-samningnum (fella lögin úr gildi), undir vissum

kringumstæðum.

^ið 1.  Endurskoðun.  Þá á að  sjálfsögðu að færa fram af

vorri hálfu alt það, sem reynslan hefur sýnt, að betur mætti

ara á  annan veg  en verið  hefur.  Ef gera ælti nýjan sátt-

mala, þ. e. endurnýja hinn núgildandi á einn eða annan hátt,