Eimreiðin

						EIMREIÐIN

imislegt um vermensku á 19. öld.

Eftir Jóhann Hjaltason.

Mjög sjaldan sjáum vér ástæðu til að óska þess að mega

bfa upp aftur liðna tíma, en þó erum vér við þá tengdir

°g alt vort líf og athafnir upp af þeim sprottið. Fyrir þá sök

ei'u þeir oss merkilegir og saga þeirra óþrotlegt athugunar-

°g áhugaefni vort. Það orkar á engan hátt tvímælis, að 20.

óldin er merkileg öld i atvinnulífi þjóðarinnar, nýr tími með

nýjum siðum. Hitt veldur ef til vill meiri álitum, hvort hin

19. öldin sé jafn-merk í því tilliti. Þó er hún það, frá því

sJónarmiði að vera síðasta timabil tækni og tækja, sem nú

eru að mestu horfin undir gleymskunnar feldi.

1 sjávarútvegi og sjósókn er það ekki hvað sízt sem þetta

tlrnabil er hinztu dagar veiðiaðferða og veiðitækja, sem nú

€r að litlu getið.

Nitjánda öldin var yfirleitt harðindatími hér á landi, sem

utla nýbreytni hafði að færa í atvinnuháttum, fyr en undir

lok aldarinnar.

1 »Tíðavísum« frá 1813 er svo að orði kveðið:

»Ekki risa undir má,

engin vinna til endist,

geipiprísum öllu á,

átján sinnum hærri' en fyrst.

Aflabrestur allsstaðar,

íslands skerða vesalt táp

heltök verstu höndlunar,

hörð árferð og skepnudráp«.

Svipað þessu helzt við og við út alla öldina, en má telja

að ]ykti að mestu með harðindakaflanum frá 1881—'86, sem

ra«- fólk í stórhópum til Vesturheims.

Prátt fyrir mikla hvalreka, sem þá voru tíðir á ísaárum,

asamt miklu seladrápi, þá féll fólkið samt úr hungri og

^gursóttum,  ef eitthvað verulega bar út af með fiskafla.1)

!) Þorv. Thoroddsen: »Árferði á íslandi í þúsund ár«, bls. 204, 211, 220,

262, 264, 269, 303.